یهودیان افغانستان

از هرات تا کابل:

یهودیان افغانستان از کهن‌ترین اقلیت‌های مذهبی این کشور به‌شمار می‌رفتند. پژوهش‌های تاریخی نشان می‌دهد که حضور آنان در این سرزمین دست‌کم به بیش از دو هزار سال پیش بازمی‌گردد؛ زمانی که پس از تبعید بابلی، گروه‌هایی از یهودیان در قلمرو شرقی امپراتوری هخامنشی، از جمله خراسان تاریخی، ساکن شدند. شهرهایی چون هرات، بلخ و کابل به‌تدریج به مراکز اصلی این جامعه تبدیل شد و یهودیان در کنار دیگر ساکنان، در تجارت و زندگی شهری نقش فعالی داشتند.

د سقاوي اړودوړ څخه د خلاصون په لاره کي د نادرخان او کورنۍ سرښندني

پر ارګ وروستی برید:

(( زمونږ تکل د هېواد ژغورل دي، د کورنۍ په کیسه کي مه کېږئ! ارګ وولئ، او هېواد له خطره وژغورئ!)

په بېړني ډول ګامونه پورته شوه. د تلې په ۱۵ مه د شپې پر ۱۰ بجو د وزیرو ډول وهوونکو له زنبورک تخت څخه زما په اشاره خپل ډول وډنګاوه، د زنبورک د ډول ډنګېدو سره جوخت له اسمایې او شېر د روازې څخه ټول ډولونه هم په درنګوولو راغلل. زمونږ لښکرې د سېلابونو په څېر له غرونو را توی شوې. ټول ښار تیارې نیولی و، او ما ټوله شپه د حالاتو څارنه کول. درې څېزونو زمازړه ډېر بوخت کړی و.

لومړی: د کابل ښار د خلګو حال چې په دې نه میاشتو کې ډېره ربړوونه او ځوروونه لیدلې او اوس د یوه روښانه سهار په تمه دي، هیله مند یم چې باید ډېر ژر امنیت ټینګ او دا ځورېدلي خلګ به د سکون احساس وکړي.

احمد شاه مسعود جنایت

یاد انځور د شهید ناهیده دی ناهیده د کابل ښار په مکرویانو کې اوسیده ناهیده غوشتل پر تناب مینځلي کالي واچوي تر څو لمر یې وچ کړي پر همدې کې د شورا نظار احمدشاه مسعود ډلی ولیده پر کور یې حمله وکړه او غوښتل یې چې له ځانه سره یې بوځي او جنسي تیرې پرې وکړي ورور او پلار یې ورته ووهل او دې شهیدې د قاتلانو له منګلو څخه د ژغورنې لپاره ځان له پنځم پوړه لاندې وغورځاوه او په دې ډول یې د احمد شاه مسعود د ډلی له جبر او ستم څخه ځان خلاص او تاریخ ته یې ځان د ازادی اتله ور معرفي کړ.

روح یی ښاد

زړګی کندهاری

شیرخان قندوز ولایت جوړ کړ

شیرخان قندوز ولایت جوړ کړ او هغه وخت به خلکو ویل مرګ میخواهی قندوز برو .

خو د ده او د ده د کورنی خدماتو د زراعت او صنعت په برخه کښي او وجه اوس خلک وايي زندګي میخواهی قندوز برو .

د ده مرګ هم داسي وه چي ظاهر شاه وخت کښي دي په شفاخانه کښي وه . او اخبار کښي چاپ شوی وه چی شیرخان مړ شو . او شیرخان هم دا اخبار لوستلی وه . او ویلي وه چي اوس می نه پریږدي. څو دقیقی ورسته یو نرسه وايي راغله او پیچکاري يي پری وکړ . او دي مړ شو .

د هغه وخت استعماري هیواد د ده په وژنه کښي لاس درلود . یو چا به چي هیواد ته خدمت کوه نو استعمار په وژه ، او حکومت به هیڅ نشو کولی .

معاهده باکو و کودتای شورای هماهنگی

این متن فشرده و جزییاتی از سال‌های حکومت مجاهدین و بحران در کشور را گرد آوری کرده است که برای جوانان علاقمند بسیار با اهمیت است. نویسنده خود شاهد مستقیم بسیاری از حوادث است.

۱۱جدی ۱۳۷۲

معاهده باکو و کودتای شورای هماهنگی:

۱۱ جدی آغاز یکی از نحس ترین دوره های تاریخ معاصر کشور که ده ها هزار قربانی، صدها هزار آواره و ویرانی‌ها و آسیب های ممتد در پی داشت.

بعد از سقوط حکومت حزب وطن (حزب دموکراتیک خلق) به رهبری داکتر نجیب و روی کار آمدن دولت مجاهدین به رهبری صبغت الله مجددی در ۸ ثور ۱۳۷۱ هجری خورشیدی؛ افغانستان برای چند هفته وضعیت آرام داشت اما تراکم نیروهای مسلح جهادی در پایتخت؛ آرامش پیش از توفان را مانند بود زیرا پیش از ۸ ثور نیروهای حزب اسلامی گلبدین حکمتیار توسط نیروهای تحت فرمان احمدشاه مسعود از شهر کابل بیرون رانده شده بودند و تلفاتی جانی نیز به طرفین وارد گردیده بود.

د مولانا داکتر محمد سعید « سعید افغاني » لیکنه

اسلام د ادب او د اخلاقو دین دې

څومره چه د اسلام د مقدس دین پر متعلق د نویو علومو د انکشاف توجه او ښتې، هغو مره دا حقیقت روښانه شوی دی چه اسلام ښه د اداب او د اخلاقو د تربیې دین دی او په دغه مقدس دین کښې د ټولو طبقاتو حقوقو د تامین د پاره محفوظ ساتل شوي دي، او یو تربله د متقابل احترام ساتلو او ښه سلوک د پاره ډیر پاخه او قوي اساسونه لري.

په دغه دین کښې د اقربا وسره د صلئ او علاقې باریک رمزونه شته او د دوستانو او آشنایانو سره د مینې په لیاره د ګډو اهدافو منځ ته راوستلو د پاره په کښې قوي راز موجود دی.

د افغانستان لومړنی امیر المومنین څوک او چیري ښخ دی؟

امیر دوست محمد خان د هیواد لومړنی امیرالمومنین او د بارکزیو د دورې لومړنی واکمن دی

د امیر دوست محمد خان د ژوند وروستۍ شپې ورځې:

د ۱۲۷۷ ق کال ژمی و، امیر دوست محمد خان د پخوا په څېر په جلال آباد کې مېشت و، چې د هزارګۍ مېرمنې د یوه زوی وکیل سیف الله خان، چې په فراه کې واکمن و، یو ليک ور ورسېد او په هرات کې د خپل زوم، تربور، سيال او دښمن د حکومت جوړونې له نقشې خبر شو. وايي؛ امیر چې له ډېره قهره ایشېده او لړزېده، مشرانو او سپایانو ته یې په یوه اونۍ کې له جلال آباده د روانېدو امر وکړ.

تور نجنرال محمد عمرخان ناصري مشهور په( سورجرنیل )

تور نجنرال محمد عمرخان ناصري مشهور په( سورجرنیل ) دنایب سالار غلام نبی خان ناصري زوی او په اووم پښت کې د سپهسالار سیدال خان ناصر (کودی) و(زوکړه ۱۲۵۲هجري شمسي -مړینه ۱۳۳۲ هجري شمسي)

د افغان او پېرنګیانو په دریمه جګړه (۱۹۱۹ زیږدیز / میلادي ) کی د جلال آباد په جبهی کې یوپو ځي قوماندان و، ده په ختیزه جبهه کې دانګریزي دښمن پلیو او سپرو لښکرو ته ډیرزیانونه ورواړول.

اروادې یې ښاده وي

زړګی کندهاری

مصطفی کمال اتاترک — د اسلام د زوال لوی لامل

کله چې د عثماني خلافت وروستي ورځې راورسېدې، نړۍ د ستر بدلون د درشل پر لور روانه وه. اروپا د ساینس او سیاست په نوم د اسلام پر وړاندې فکري جګړه پیل کړې وه، او د همدې فکري جګړې له منځه یو نوم را پورته شو — مصطفی کمال اتاترک. هغه سړی چې د “ترک ملت د پلار” په نوم یادېږي، خو د اسلام له نظره د ده کړنې د امت د ټوټه کېدو او کمزورۍ سبب شوې.

اتاترک په 1881م کال کې په سلونیک ښار کې وزېږېد. هغه د پوځی ښوونځي زده‌کوونکی و او وروسته د عثماني پوځ افسر شو. د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال یې پوځي مهارتونه وښودل، خو د جګړې تر ختمېدو وروسته یې د سیاست میدان ته مخه کړه. د عثماني خلافت د سقوط وروسته، ده د نوي ترکیې بنسټ کېښود — داسې ترکیه چې اسلام ترې لرې، او لوېدیځ ته نږدې شوه.

چه کسی مسیر تاریخ افغانستان را منحرف کرد؟

یک تحلیل بلند دربارهٔ ریشه‌های بحران سیاسی افغانستان:

پرسش «چه کسی مسیر تاریخ افغانستان را منحرف کرد؟» در نگاه نخست به‌دنبال یک فرد یا یک حکومت می‌گردد؛ اما پژوهش‌های معتبر تاریخ افغانستان نشان می‌دهد که پاسخ، نه یک نام، بلکه یک الگوی تکرارشونده است. الگوی تصمیم‌گیری فردمحور، نهادهای ضعیف، شکاف‌های اجتماعی و مداخلات خارجی، بارها مسیر کشور را تغییر داده و افغانستان را در چرخهٔ بحران نگه داشته است. توماس بارفیلد، پژوهشگر برجستهٔ تاریخ افغانستان، در کتاب تاریخ فرهنگ و سیاسی افغانستان توضیح می‌دهد که «بحران‌های افغانستان زمانی عمیق شده‌اند که دولت، جامعه و قدرت‌های خارجی هم‌زمان در برابر هم قرار گرفته‌اند، نه در کنار هم.»

رهبران داخلی؛ میان اصلاحات شتاب‌زده و ثبات ایستا:

ملي مبارزارواح ښاد میراجان سیال رحمه الله!

ارواح ښاد میراجان سیال د حاجي میا جان زوی او د ملک بازوان لمسی وو چې د 1910 زېږدیز کال د مارچ په میاشت کښې د مومندو په كوډاخیلو کښې زیږیدلی وو.

نوموړي دودیزې او لمړنۍ زدکړې پخپل کور او کلي کښې له ګڼو ښوونکو څخه کړي وې، په پښتو دري او اردو ژبو یې لیک لوست کوالای شو او څه ناڅه په عربي او انګلش ژبو هم پوهېدی.

سیال د "ویښ زلمیانو" د غورځنګ غړیتوب درلود، د هند د نیمې وچې تر ویش دمخه یې د مومند او الغازي په نومونو خپرونې کړي او د پنجابستان له جوړیدو وروسته یې د لوی پښتون مجله تاسیس کړې او چلولې ده چې دا مجله لمړی په جلال آباد کښې د اتحاد مشرقي په مطبعه او بیا وروسته په کوډاخیلو کښې دجوړې شوې مطبعې پر مټ چاپېدله او د ویښ زلمیانو لیکوالو او شاعرانو به هم ورسره مرسته کوله.

بازداشت دكترمهدى توسط نيروهاى قوماندان شفيع

سيد رحمت اللّٰه مرتضوى از رهبران حزب وحدت در صفحه ٣٠١ كتاب خاطرات سياسى «قصه هاى زندكى» موضوع بازداشت دكتر مهدى توسط نيروهاى قوماندان شفيع در غرب كابل را حكايت كرده است. «مجلسى به مناسبت سالگرد سقوط افشار داير شده بود. در آخر مجلس مى خواستم روضه بخوانم، آقاى كاظمى كاغذى را به آقاى اكبرى داد و آقاى اكبرى كاغذ را به آقاى مزارى داد. بين چند نفر گفت وشنود شروع شد. متوجه شدم مجلس حالت عادى ندارد و احساس كردم بايد اتفاقى رخ داده باشد.جلسه را زود ختم نموده، از منبر پايين آمدم.پرسيدم اين كاغذ چه بود كه آرامش مجلس را به هم زد؟ آقاى اكبرى با حالت برافر وختگی گفت :فرمانده شفيع دكتر مهدى،نماينده و رييس هيئت مذاكره كننده دولت را اختطاف كرده واين يك فاجعه است.

لوګر کې دوه تنه د غلا په تور نیول شوي

د لوګر ولایت د امنیه قومندانۍ چارواکي وایي، چې د لومړۍ امنیتي حوزې منسوبینو په دوو جلا امنیتي پېښو کې دوه تنه د غلا په تور نیولي دي.

د لوګر امنیه قومندانۍ ویاند مولوي احمدالله انس ویلي، تېره شپه د لومړۍ امنیتي حوزې منسوبینو یو تن غل هغه مهال لاس په لاس نیولی، چې غوښتل یې د «نوي حشمت» په نوم له یوه درملتون څخه درې لکه (۳۰۰,۰۰۰) افغانۍ نغدې پیسې غلا کړي.

عمر داوودزی رئیس دفتر حامد کرزی در کتابش «بی سانسور روایتی از سقوط دولت» به ماجراهای جالب درونی پرداخته است

نقل به مضمون:

«حامد کرزی در سپتامبر ۲۰۰۱ زنگی دریافت می‌کند که به او می‌گویند آقا آماده باش، ما تو را به کشورت می‌بریم و رییس جمهور می‌سازیم. زنگ‌زننده یک نیروی قوای خاص امریکا بود که بعدا در جریان حضور امریکا در افغانستان به یک بازیگر کلیدی تبدیل شد. کرزی در یک حرکت حیرت‌آور بدون معیتی حتا یک فرد مسلح نگهبان، از قندهار به کابل آمد. از نظر سنتی رهبران از قندهار با یک جمع بزرگ نیروهای قومی می‌آمدند. کرزی در یک هواپیمای امریکایی به بگرام مواصلت کرد. زمانی که فهیم خان و تعدادی از همراهانش از کرزی در بگرام پذیرایی کردند، فهیم خان به کرزی گفت که توقع می‌رفت او با هزاران فرد مسلح از قندهار بیاید. کرزی پاسخ داد که هزار فرد مسلح من شما استید. فهیم خان با ستایش از حامد کرزی وعده کرد که به هر قیمتی از کرزی حمایت کند.

قصه ی جهاد افغانستان

نقش سازمان جاسوسی انگلیس

نوت: نوشته ی زیر ترجمه ی عینی صفحات ۲۹۰ و ۲۹۱ کتابی است که در زیر اسمش را اورده ام. این کتاب با استفاده از اسناد محرمانه ای که از طبقه بندی سازمان جاسوسی انگلستان خارج شده نوشته شده. این کتاب در مورد ساختار و پروژه های آن سازمان در سراسر دنیا ازجمله افغانستان است.

امیدوارم دوستان با خونسردی مطالعه کنند و با شکستن قالبهای ذهنی شان برای ساختن یک افغانستان جدید مبتنی بر عدالت، افغانستان یکپارچه و مستقل تلاش کنند و سعی نکنند با فرا فکنی برف خویش را بر روی بام دیگری اندازند

کتاب:

Davies, Philip (2004). MI6 and the Machinery of Spying: Structure and Process in Britain's Secret Intelligence Studies in Intelligence. Routledge. pp. 290–291. ISBN 9781135760014

د شرمیدلی تني ناکام کودتا د ګوند دننه پر ولسمشر داکترنجیب‌الله

د حوت د میاشتې شهنواز تني کودتا یوازې یو عادي پوځي پاڅون نه و، بلکې د هغه حکومت دنننی انفجار و چې د کلونو راهیسې د افغانستان د خلق دموکراتیک ګوند تر پوست لاندې راټول شوی و. شهنواز تني، چې د ډاکټر نجیب‌الله د دفاع وزیر او د خلق د جناح له تر ټولو پیاوړو څېرو څخه و، په داسې حساس وخت کې چې د شوروي له وتلو وروسته اردو تر بل هر وخت یووالي ته اړتیا لرله، ښکاره بغاوت وکړ او د واک جوړښت یې سخت ولړزاوه.

‏جمهوريت او خيانت

د ۱۳۹۶ ل کال د جدي ۲۵مه؛ د لوګر د اربکيانو د مشر فرهاد اکبري له لوري په همدغه ورځ ټرمپ ته د شجاعت مډال ډالۍ شو، چې لۀ سرو زرو جوړ شوی وو.

فرهاد اکبري رسنيو ته ويلي وو، چې دوی غوښتل د سيمې د مشرانو په ملتیا د امریکا سفارت ته ورشي او دغه مډال د امریکا سفیر ته وسپاري، خو امریکايي سفارت د خلکو د ورتګ اجازه نه ده ورکړې او دی يوازې ورغلی او مډال يې ورته سپارلی دی.

درخواست شهروندان کابل از شهرداری کابل

شماری از شهروندان شهر کابل از شهرداری کابل درخواست کرده‌اند که قبرهای جنګسالاران و جنایتکاران از مناطق شهری منتقل شود و آن تپه‌هایی که در حال حاضر نماد جنگ، خشونت و ویرانی هستند، به پارک‌ها و فضاهای تفریحی تبدیل شوند.

به گفته مردم، حضور این قبرها نه تنها خاطرات تلخ جنگ را زنده نگه می‌دارد، بلکه بر فضای روانی، وحدت اجتماعی و زیبایی شهری نیز تأثیر منفی می‌گذارد. آنان می‌گویند که شهرها باید نمادهای صلح، مدنیت و زندگی مشترک باشند، نه سمبل‌های جنگ و جدایی.

شهروندان تأکید دارند که بازسازی این تپه‌ها و ایجاد فضاهای سبز می‌تواند محیط شهری را بهبود بخشد، مکان‌های مناسب تفریح و آرامش برای مردم فراهم کند و برای جوانان و خانواده‌ها فضای اجتماعی سالم ایجاد نماید.

له کابل څخه تر کولالمپور پورې… د وينو سيوری لا هم ورسره روان دی

د حزب اسلامي اړوند مطبوعاتي ادرسونه وايي چې د دوی مشر ګلبدين حکمتيار دا مهال د ماليزيا په کولالمپور کې د يو تخصصي او پرمختللي روغتون تر درملنې لاندې دی.

تر دې هم عجيبه دا چې د ماليزيا لومړی وزير انور ابراهيم خپله روغتون ته ورغلی او د هغه پوښتنه يې کړې ده.

خو دلته يو دروند سکوت دی…

د قربانيانو په اړه هېڅوک پوښتنه نه کوي.

د کرهڼي پخواني وزير مرحوم عزيزالله واصفي کيسه کوله چي

"سردار داودخان ته په زرګونه جریبه مځکه د خپل اکا هاشم خان څخه په میراث پاته سوه، چي د لومړي جمهوري نظام په دوهم کال ئې په دوو برخو وه وېشله، لومړۍ برخه چي زیاته وه د ملي دفاع وزارت ته د ټولو اداري او قانوني مراحلو تر وهلو وروسته د هر ډول مادي او معنوي امتیاز پرته تسلیم کړه چي په تيرو دريو لسيزو کي کابل ښار کي د دفاع وزارت لخوا ډيري مځکي په غير قانوني بڼه وپلورل سوې او دوهمه برخه ئې هغو کښتګرو ته ورکړل چي د ډېرو کلو راهیسي ئې پر هغه مځکه کار او کښت کاوه، د مرحوم واصفي په وینا چي هغه مهال د کرهڼي چارو د وزارت دنده درلودله.