عبدالمجید زابلی فرزند تاجر معروف عبدالحکیم تره کی

عبدالمجید زابلی فرزند تاجر معروف عبدالحکیم تره کی به تاریخ ۱۴ اگست سال ۱۸۹۶ میلادی در هرات باستان چشم به جهان گشود. وی تعلیمات خویش را در هرات آغاز و در سال ۱۹۱۳ میلادی با پدرش به تاشکند رفت و تحصیلات عالی خویش را در کشور ازبکستان تکمیل و فعالیت های اقتصادی و تجارتی اش را در افغانستان بعد از کسب تجارت در کشورهای متعدد، آغاز کرد.

در سال ۱۹۲۰ میلادی به ماسکو رفت و در سفارت افغانستان در ماسکو به کار مشغول شد. زابلی در سال ۱۹۲۸ میلادی هنگام سفر شاه امان الله در ماسکو بود. در سال ۱۹۳۰ به جرمنی رفت و در برلین رحل اقامت افگند و به کار تجارت مصروف شد.

زابلی یک شخصیت ملی، مبتکر و از مؤفق ترین چهره ها در عرصه عمران اقتصادی و تجارتی در افغانستان بود.

لست محصلین که در سال1357-1358 توسط خلقی ها و پرچمی ها دستګیر و به شهادت رسیدند

۲ شیرالله سلطان محمد میدان وردگ- ولسوالی نرخ د انجنیرۍ محصل

۴ صفی الله عبدالحلیم ولایت وردک د شرعیاتو محصل/ محصل شرعیات

۱۹ عبدالفتاح عبدالحکیم پروان - کوهستان د کرهنې د پوهنڅي محصل/ محصل زراعت

۲۰ عبدي محمد / عیدي محمد ولد توره خان بدخشان د حقوقو د پوهنڅي محصل/ محصل حقوق

۲۲ خان وزیر خوازک خوازک ولایت وردک / د ننگرهار د طب د پوهنځي محصل/ محصل طب ننگرهار

۷۶ بسم الله د حقوقو د پوهنځي د دریم کال محصل/ محصل صنف سوم پوهنځی حقوق

۱۱۹ محمد عارف عبدالظاهر وردک محصل

۱۴۲ قاضی محمد مقدس کونړ محصل - تخنیک

۱۴۳ محمد الله محب الله بغلان محصل - تخنیک

۱۵۵ محمد رحیم سید محمد پکتیا د ادبیاتو د پوهنځي محصل/ محصل ادبیات

۱۷۴ احمد موجب محمد حفیظ ؟ د ننگرهار طب محصل/ محصل طب ننگرهار

ډاکټر نجیب الله؛ هغه شخصیت چې د ډيرو مخالفیونو او ډيرو پلویانو درلودونکی دی

که د ډاکټر نجیب الله شخصیت تر مطالعې لاندې ونیسو، نو د هغه ژوند پر دریو برخو ویشلای شو. نجیب د ځوانۍ په مرحله کې؛ دوهمه مرحله د ډاکټر نجیب الله د خاد دورې د مشرۍ حالت دی، چې ویل کېدل هغه به سیاسي بندیان په خپله وهل او شکنجه کول یې او همدارنګه د هرات د قیام په ځپلو کې د ګڼو سرتېرو او عامو خلکو په وژنو تورن دی. خو درېیم یې د ولسمشرۍ حالت؛ هغه حالت دی چې د دواړو تیرو دورو بیخي برعکس او سرچپه ورته ویلای شو. په دې معنا چې د ډاکټر نجیب الله د واکمنۍ په دوره کې د بدلونونو، د ملي روغې، جوړې لپاره د زیاتو هلو ځلو او نه ستړې کېدونکو هڅو، د واک څخه ګوښه کېدل، په هيواد کې دننه پاتېدل او بیا د هغه وژنه هغه څه دي چې یو څوک متفاوت ډاکټر نجیب الله مطالعه کوي.

خاطره های فراموش نشدنی از دوران ظاهر شاه

دوستان ، عزیزان و خوانندگان گرامی را سلام، کلکسیون بانکنوتهایم را ورق میزدم، و تاریخچه رهبران وطنم در مقابلم، مانند رسم گذشت، میگذشت. یقین دارم شما عزیزان نیز خاطرات ازین رسم گذشت دارید، که اگر خواسته باشید با عزیزان دیگر شریک شوید . من دوران رهبری ظاهر شاه را انتخاب کرده ام، گرچه تا زمان ترکی در افغانستان بودم، و از رهبران دیگر یکی پی دیگر از دور شاهد بوده ام.

دوران ظاهر شاه را گر منتقدین خود را دارند، به شمول خودم ، اما به فول شاعر «عیب می را چو بگفتی هنرش نیز بگوی» از ظاهر شاه به این سو رهبران ما نه واقعاً انتخابی بوده اند، نه انتصابی، بلکه بد بختانه کودتا و یا کلید ارگ را با زور «پاچا گشتی» گرفته اند.

عیسی به رهی دید یکی کشته فتاده

حیران شد و بگرفت به دندان سر انگشت

ای کشته کی را کشتی تا کشته شدی باز

تا آنکه کی او را بکشد آنکه ترا کشت؟

انگشت مکن رنجه به در کوفتن کس

تا کس نکند رنجه به در کوفتنت مشت

هجده نکته که چرا باید کتاب «از میرویس نیکه تا احمدشاه بابا» را بخوانید

۱. زبان کتاب بسیار روان، شیرین و داستانی است. رویدادهای تاریخی چنان بازگو می‌شوند که گویی صحنه‌های یک فلم سینمایی را بر پرده می‌بینید؛ همان شیوه‌ای که در بسیاری از تاریخ‌نویسی‌های ما کمتر دیده می‌شود.

۲. فصل‌های کتاب به‌گونه‌ای پیوسته تنظیم شده‌اند که مانند یک رُمان دل‌نشین، هیجان و کنجکاوی خواننده را به‌تدریج افزایش می‌دهند و حس تماشای نزدیک میدان‌های جنگ و تصمیم‌گیری‌های قرن هژدهم را زنده می‌سازند.

۳. آقای جهانی قرن هژدهم میلادی را که دوره آغاز استقلال سرزمین کنونی افغانستان و شکل‌گیری دولت و امپراتوری خودی است، با جزئیات فراوان و با توضیح شرایط، رویدادها و پیامدها بیان می‌کند و بسیاری از پرسش‌هایی را پاسخ می‌دهد که مورخان گذشته کمتر به آنها پرداخته‌اند.

استقبال مسکو از طرح صلح ترامپ

پوتین: شکست روسیه «توهم» است — واشنگتن: کمک بیشتر به اوکراین "توهم" است.

استقبال مسکو از طرح صلح ترامپ

فشار بی‌سابقه بر اوکراین؛ اختلاف شدید میان غرب و واشنگتن

منبع: روزنامهٔ گاردین

۲۲ نوامبر ۲۰۲

ولادیمیر پوتین می‌گوید اوکراین و اروپا «در توهم» هستند اگر فکر می‌کنند می‌توانند روسیه را شکست دهند. او از طرح ۲۸ ماده‌ای ترامپ برای پایان جنگ استقبال کرده و آن را «پایه‌ای برای توافق نهایی» دانسته است.

اما این طرح در کی‌یف و بسیاری از پایتخت‌های اروپایی به‌عنوان نوعی تسلیم اجباری دیده می‌شود.

-واکنش تند زلنسکی

زلنسکی در یک سخنرانی کم‌سابقه گفت اوکراین «در یکی از سخت‌ترین لحظات تاریخ خود» قرار دارد.

حبيب الله کلکانی (بچه سقاؤ)

کله چي شاه امان الله غازي هېواد پرېښوولو ته اړه کړل سو، سمدستي د سکاؤ زوی حبیب الله کلکاني د پاچاهۍ اعلان وکړ؛ په هېواد کي ټول چاپي ورځپاڼي بندي او یوازي د (حبیب الاسلام) ورځپاڼي خپل نشریات پیل کړه.

دا ورځپاڼه چي د سقاؤ زوی، حبیب الله کلکاني نامه ته منسوبه وه، پخپل لومړیو نشراتو کي د هغه وخت لومړۍ فرمانونه چاپ کړه چي پښتو ژباړه یې په لاندي ډول ده.

1- د رخچینی( خولۍ) په کښته کولو سره نور سلام کول منع دی.

2- د رخچینی( خولۍ) پر ځای به لنګوټې (بګړۍ) پر سر کړئ.

د دواړو ارواوې دې ښادې وي

د ګارد قومندان او د شهید داود خان د امنیت محافظ شهید صاحب جان د اسلم وطن جار او شیرجان مزدور یار همصنفي و وایي د ثور د کودتا په ورځ ورته اسلم وطنجار او مزدور یار ټلیفون وکړ او ورته یې وویل چې تسلیم شه که نه وژل کېږې او د ژوندي پاتې کېدو هیڅ امکان دې نشته ' وایي صاحب جان ورته وویل چې ما د جمهور رئیس سردار محمد داود خان سره لوړه او ژمنه کړې ده چې په هر حال کې به یې ساتنه کوم او چې جمهور رئیس سردار محمد داود خان وژل کیږي نو تر هغې دمخه باید زه ووژل شم او تر وروستي کارتوس به هیچا ته اجازه ورنه کړم چې جمهور رئیس سردار محمد داود خان ته نږدې ورشي ' هماغه و چې لومړی صاحب جان شهید شو او بیا سردار صاحب داود خان د دواړو ارواوې دې ښادې وي.

روح دی ښاد وی

زړګی کندهاری

انتقادها از شیوهٔ نشرات شبکهٔ «افغانستان‌اینترنشنل»، هیله نجیب

با افزایش انتقادها از شیوهٔ نشرات شبکهٔ «افغانستان‌اینترنشنل»، هیله نجیب، دختر داکتر نجیب‌الله ، نیز به موج اعتراضات پیوسته و رویکرد این رسانه را زیر سؤال برده است. او در واکنش به نشر گزارش‌هایی دربارهٔ مقام‌ها و چهره‌های نزدیک به پاکستان، در شبکهٔ ایکس نوشته است که مردم افغانستان «از روایت‌های دروغ و تحمیلی پاکستانی‌ها به ستوه آمده‌اند».

ده‌ها کاربر و تحلیل‌گر نیز در فضای مجازی عملکرد افغانستان‌اینترنشنل را مغایر منافع ملی کشور توصیف کرده و گفته‌اند که تمرکز این شبکه بر دیدگاه‌های همسو به سیاست‌های پاکستان، اعتماد عمومی را به آن آسیب زده است.

تاریخ زندگی روزمره ایزار و پطلون

درک زندگی روزمره مردم بخش مهم پژوهش های تاریخ است. در فرانسه یکی از بنگاه های مشهور و قدیمی نشریاتی کلکسیون ویژه در این مسئله دارد.

بدبختانه در افغانستان در این مورد هیچ علاقه بروز نکرده است. کتاب های تاریخ زندگی و جنگ شاهان و امیران است.

لباس نیاز روزمره و شاهد نوسانات دائمی است. این نوسانات در چوکات بزرگتر تحولات گسترده زمان شکل میگیرد.

در این فشرده و بدون ادعای علمی مسئله لباس مردان، بویژه ایزار و پطلون را مرور میکنیم. باور دارم که این موضوع میتواند عنوان یک پژوهش ماستری یا دکتورا باشد.

پطلون واژه فارسی-کابلی شده فرانسوی است.

در تاریخ افغانستان برای نخستین بار امیر شیرعلی خان در دور دوم امارت پطلون به تن کرد، دستار را دور کرد و کلاه خاص پوست قره قل بر سر نهاد. در سفر تاریخی خود در هند این رسم را معمول ساخت. این لباس ویژه امیر بود. دیگر درباریان و وزیر ها همان لباس سنتی پیشین می‌پوشیدند. عبدالله جان ولیعهد نیز در آوان کودکی این لباس امیرانه بر تن میکرد.

جنرال سادات او پخوانی والی حلیم فدایې ترمنځ لفظی شخړه!

د کورنیو چارو وزارت پخواني امنیتي مرستیال خوشحال سادات د پخواني والي حلیم فدایي څرګندونو ته په غبرګون کې ویلي:« که دغو والیانو خپلی دندی په ایمانداری ترسره کړی وی ځوانان او ولس به د حکومت په ضد نه دریدل او جگړه به نه وه. »

‏ــ ښاغلي سادات فدایي ته ویلي:« د جمهوریت پیل نه تر سقوط پورې چې زما یادیږي حلیم فدایي والي وه. کله به میدان وردګ کې، کله خوست، پکتیا او لوگر کې تعینیدو.»

‏ــ دغه پخواني جنرال حلیم فدایي ته ویلي چې:« امریکایي او افغان طیارو به د بمبارد نه مخکې ولایت مقام څخه وتسپ په وسیله اجازه اخیسته. پورته ولایاتو کې چې د هر چا کور بمبارد شوی وي حلیم فدایي دې ورته ځواب ورکړي.»

پس از انتقاد شماری از افغان‌های مقیم خارج از پیام اشرف غنی

پس از انتقاد شماری از افغان‌های مقیم خارج از پیام اشرف غنی، نجیب ننگیال، دیپلمات پیشین افغانستان، در فیسبوک واکنش تندی نشان داده است.

او نوشته است که درخواست اشرف غنی برای بیرون کشیدن افغانستان از بحران، «خواب بسیاری از شرپسندان، وطن‌ستیزان، خون‌ریزان و افراد وابسته به شبکه‌های شرق و غرب را بر هم زده است.» به گفته او، حتی در داخل کشور کسانی مانند «ملابسمل» نیز نگران شده‌اند که مبادا غنی بازگردد و نفوذ «غاصبان و گروگان‌گیران» را کاهش دهد.

ننگیال افزوده است که در خارج از کشور هم «غلوگران، غاصبان و سران مافیای جنگ» فعال شده‌اند و می‌گویند: «اشرف غنی را نمی‌پذیریم.» او از «نجیبه فیض و تازه‌استخدام‌شدگان فضای توییتر و تیک‌تاک، «پاکستان‌اینترنشنل» و چهره‌های غوغاساز» به عنوان کسانی یاد کرده که با شدت علیه غنی موضع گرفته‌اند. او می‌گوید: «هرجا فساد و آشوب باشد، از دیروز به این‌سو به‌سوی این مرد سنگ پرتاب کرده‌اند.»

قربانیان ناسیونالیسم افراطی۲– خاندان چرخی

قربانیان خاموش ناسیونالیسم افراطی در افغانستان. در تاریخ افغانستان، خانواده‌هایی وجود دارند که اگر فرصت می‌داشتند، اگر زنده می‌ماندند، اگر حقِ زیستن از آنان گرفته نمی‌شد، شاید امروز این کشور مسیر دیگری را می‌پیمود.

خاندان چرخی یکی از چنین خانواده‌هاست، یک خانوادهٔ روشن، باسواد، ملی‌گرا به معنای مدرن، و از اولین پایگاه‌های فکری برای ایجاد دولت مدرن در افغانستان.

اما تاریخ سیاسی افغانستان همیشه برای روشنایی جای کافی نداشته است. وقتی اصلاحات امان‌الله خان سقوط کرد، نیرویی بازگشت که با آینده دشمن بود و چرخی‌ها نخستین قربانیان آن شدند.

بر اساس گزارش‌های معتبر تاریخی، بین سال‌های ۱۹۲۹ تا ۱۹۳۳، حدود ۱۸ عضو این خانواده اعدام و ۷۵ تن زندانی شدند، شکنجه شدند، یا در تبعید و محرومیت جان دادند.

این یکی از بزرگ‌ترین پاکسازی‌های سیاسی تاریخ افغانستان است؛

د اعلیحضرت غازي امان الله خان د دورې یو شمېر پرمختیایي کارونه

ـ لومړی اساسي قانون یې جوړ کړ

ـ د لومړی ځل لپاره تذکره وویشل سوه

ـ د ځمکو لپاره نغدي مالیات وټاکل سول

ـ د څارویو د مالیاتو لپاره د محصول مورسی قانون جوړول

ـ د مالي ادارو د تنظیم لپاره د اصول دفتري ښوونځی جوړول

ـ د کرني د مامورینو او مالیاتو د ترلاسه کولو قانون جوړول

ـ د اداري مامورینو او حاکمانو قانون جوړول

ـ د دولتي املاکو د خرڅولو قانون جوړول

ـ دټولو داخلي ګمرکاتو له منځه وړل

ـ د سوداګریزو معاملاتو لپاره د شرعي محکمې جوړول

د مېوند ستر فاتح او ملي آتل غازى محمد ايوب خان بارکزى

غازي محمد ايوب خان (۱۸۵۷ زېږديز کال، کابل کي پيداسوى دى چې انگرېزان يې د مېوند فاتح يا افغان شهزاده چارلي په نومونو هم يادوي. نوموړى د هرات پخوانی والي او د مېوند جگړې فاتح وو. د افغانستان ملي اتل غازي محمد ايوب خان د امير شېر علي خان بارکزى زوی ٶ او دده مور د لالپورې د مومندو د مشر سادت خان لور وه. د ۱۸۸۰ زيږديز کال د جولاى په ۲۷ يې انگرېز جنرال بارو ته د مېوند په جگړه کې ماتې ورکړه او بيا يې په کندهار کې د انگرېزانو پوځ كلابند کړ. د ۱۸۸۰ ز کال د سيپټمبر په ۱ د انگرېزي جنرال فرېدرېک رابرټس نه د کندهار په جگړه کې ماتې وخوړه او په همدې توگه د افغان انگرېز دويمه جگړه پای ته ورسېده.غازى ايوب خان د افغانستان د تاريخ يو ستر فاتح او زړور مشر و. کله چې هغه د دوهمې انګريز-افغان جګړې (1878–1880) پر مهال په ميړانه او هوښيارۍ سره بريا ترلاسه کړه، نو بيا يې خپل پام لاندې لویو او مهمو کارنامو ته واړاوه. د هغه مهمې کاميابۍ او سترې هڅې په لاندې ډول وې:

رحمت‌الله نبیل، رئیس پیشین امنیت ملی وطنفروش و جاسوس چتلستان

پس از آنکه رحمت‌الله نبیل، رئیس پیشین امنیت ملی، از افغان‌ها خواست تا علیه پاکستان موقف نگیرند، واکنش‌های گسترده‌ای در میان مردم و فعالان سیاسی ایجاد شد.

حلیم فدایی، والی پیشین، در پاسخ نوشت که پاکستان و طالبان هر دو دشمن ملت افغانستان هستند و توصیه نبیل «غیرعقلانی و خلاف منافع ملی» است. او تأکید کرد که اتخاذ موضع علیه پاکستان حتی اگر موقتاً به سود طالبان تمام شود، یک ضرورت راهبردی است و سیاستمداران افغان به دلیل نشناختن اولویت‌های استراتژیک، بارها شکست خورده‌اند.

ملي اتل وزیـر مـحـمـد اکبـر خــان

وزیر محمد اکبر خان د افغانستان د معاصر تاریخ یو نومیالی اتل، سیاستوال او پوځي قومندان و. هغه د وزیر محمد خان زوی او د امیر دوست محمد خان لمسی و.

لنډ معلومات

پوره نوم: وزیر محمد اکبر خان

زېږېدنه: شاوخوا 1816م، کابل

مړینه: 1847م، جلال‌آباد

پلار: امیر دوست محمد خان

شهرت: د ۱۸۳۹–۱۸۴۲م د لومړۍ انګرېز ـ افغان جګړې لوی اتل

مهمې لاسته راوړنې

1. د انګلیسانو پر وړاندې د افغانانو مشري:

هغه د افغانانو یو ځواکمن، جرئتناک او مقبول مشر و چې د انګریزانو پر ضد یې د خلکو پاڅون پیاوړی کړ.

تاریخ کے پہلے پشتون کمیونسٹ

نثار محمد یوسفزئی نے سن 1897ء میں خیبرپختونخوا کے ضلع صوابی کے ایک چھوٹے سے قصبے زیدہ میں اؤل خان کے گھر میں آنکھ کھولی۔ فطرت نے روز اؤل سے انہیں غیر معمولی ذہانت، بہادری اور آزادی وطن کا جوش عطاء کیا تھا۔ نوجوانی میں ہی روس کے بالشویک انقلاب سے متاثر ہوئے اور سامراجی طاقتوں سے نفرت ان کے دل میں رچ بس گئی۔ اپنے وطن اور خطے کے مظلوم عوام کو سامراجی قوتوں کے پنجوں سے چھڑانا انکا دیرینہ خواب تھا جس کےلئے انہوں نے اپنی زندگی وقف کردی تھی۔

سوانح مختصر مرحوم پوهاند داکتر عبدالفتاح نجم پروفیسر و استاد سابقه دار پوهنځی طب پوهنتون کابل

سناتور انتصابی و وزیر اسبق صحت عامهٔ افغانستان.

د ښو به ښه یاد شی، د بدو به څه یاد شی!

باید یادآور شد که قسمت عمدهٔ سوانح به قلم مرحوم پوهاند صاحب نجم نوشته شده که با تعدیل اندک در فورمات، خدمت دوستان تقدیم میشود.

عبدالفتاح نجم فرزند میرزا علی احمد نجم به تاریخ ۲۱ جوزای سال ۱۳۰۲ هجری شمسی (۲۳ می ۱۹۲۳) در گذر خافی ها در منطقهٔ چنداول شهر کابل دیده به جهان گشود.

عبدالفتاح نجم بعد از ختم تعلیمات ابتدایی، متوسطه و عالی، در مکتب نجات (مکتب امانی فعلی)، در سال ۱۳۲۳ شمسی (۱۹۴۴م) شامل پوهنځی طب پوهنتون کابل شد.

کاشت، نگهداری و کودهی درختان پسته در افغانستان

۱. معرفی و شرایط مناسب برای پسته

پسته یکی از مهم‌ترین محصولات باغی افغانستان است که در ولایت‌هایی مانند سمنگان، بلخ، تخار، بادغیس، غور، فراه و نیمروز به‌خوبی رشد می‌کند.

این درخت مقاومت عالی در برابر خشکی و شوری خاک دارد اما برای تولید اقتصادی نیاز به مدیریت صحیح آبیاری و تغذیه دارد.

شرایط مناسب

آب‌وهوا: خشک و نیمه‌خشک، زمستان سرد، تابستان گرم.

خاک: بافت سبک تا نیمه‌سنگین، PH بین ۷ تا ۸.

ارتفاع از سطح دریا: ۷۰۰ تا ۱۵۰۰ متر برای بهترین عملکرد.

آب: آب کم اما با مدیریت صحیح؛ آب شور نیز قابل‌قبول است.

۲. روش کاشت و ایجاد باغ پسته

الف) آماده‌سازی زمین