هجده نکته که چرا باید کتاب «از میرویس نیکه تا احمدشاه بابا» را بخوانید

۱. زبان کتاب بسیار روان، شیرین و داستانی است. رویدادهای تاریخی چنان بازگو می‌شوند که گویی صحنه‌های یک فلم سینمایی را بر پرده می‌بینید؛ همان شیوه‌ای که در بسیاری از تاریخ‌نویسی‌های ما کمتر دیده می‌شود.

۲. فصل‌های کتاب به‌گونه‌ای پیوسته تنظیم شده‌اند که مانند یک رُمان دل‌نشین، هیجان و کنجکاوی خواننده را به‌تدریج افزایش می‌دهند و حس تماشای نزدیک میدان‌های جنگ و تصمیم‌گیری‌های قرن هژدهم را زنده می‌سازند.

۳. آقای جهانی قرن هژدهم میلادی را که دوره آغاز استقلال سرزمین کنونی افغانستان و شکل‌گیری دولت و امپراتوری خودی است، با جزئیات فراوان و با توضیح شرایط، رویدادها و پیامدها بیان می‌کند و بسیاری از پرسش‌هایی را پاسخ می‌دهد که مورخان گذشته کمتر به آنها پرداخته‌اند.

۴. کتاب پیش از قیام میرویس نیکه، دشواری‌های جغرافیای تقسیم‌شده افغان‌ها میان صفویان و مغولان، ظلم‌های گرگین، روحیه مقاومت افغان‌ها، هوشیاری و استراتژی میرویس خان و ابعاد مختلف آن قیام را بررسی می‌کند.

۵. نویسنده پس از آزادی این سرزمین، فروپاشی امپراتوری صفوی به رهبری شاه محمود هوتک را از زوایای جدید تحلیل کرده و در کنار عوامل خارجی، دلایل داخلی سقوط صفویان را توضیح می‌دهد.

۶. آقای جهانی دوری شاه محمود هوتک از وطن، تکیه‌زدن او بر تخت در سرزمین بیگانه و چالش‌هایی را که برای دوام حکومت در چنین وضعی به‌وجود می‌آید بررسی می‌کند. همچنان اختلافات شاه محمود و شاه اشرف هوتک و پیامدهای آن را توضیح می‌دهد؛ اختلافاتی که به مرگ زودهنگام هر دو و پایان حکومت هوتکیان در ایران انجامید.

۷. کتاب شرایط رشد نادر افشار را شرح می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه مردم محل برای رهایی از وضعیت موجود با او همراه شدند. همچنین دلایل شکست خطوط دفاعی شاه اشرف و مقاومت‌های جداگانه هوتکیان و ابدالیان را توضیح می‌دهد.

۸. کتاب سهم افغان‌ها را در گسترش قدرت نادر افشار و پیروزی‌های بزرگ او تشریح می‌کند. پیروزی نادر بر هرات با نیروی افغانان تثبیت می‌شود و در محاصره طولانی قندهار نیز نقش افغان‌ها در برابر افغان‌ها روشن گردیده که در نتیجه آن حکومت شاه حسین هوتک پایان می‌یابد. همچنین نقش افغانان در جنگ‌های نادر به‌سوی هند، ترکیه، داغستان و عراق بیان شده است.

۹. این اثر تصمیم‌های ظالمانه نادر افشار درباره اراضی قندهار کنونی را به‌روشنی شرح می‌دهد؛ از جمله بی‌جا کردن باشندگان اصلی و تقسیم زمین‌ها میان حامیانش. روندی که در قرن‌های نوزدهم و بیستم نیز ادامه پیدا کرد.

۱۰. مقاومت‌های سَپی‌ها، یوسف‌زی‌ها، مومندها و شمار دیگری از قبایل پشتون در برابر یورش نادر افشار با تفصیل توضیح شده و بسیاری از دلیران فراموش‌شده پشتونخوا توسط نویسنده معرفی گردیده‌اند.

۱۱. حمله نادر افشار بر هند مطابق توالی تاریخی بررسی شده است و در کنار شرح غارت‌ها و کشتارها، به ذهنیتی پرداخته می‌شود که نادر را با احمدشاه بابا مقایسه می‌کند. نویسنده این ذهنیت نادرست و انگیزه‌های شکل‌گیری آن را توضیح می‌دهد.

۱۲. کتاب حکومت نادر افشار را ارزیابی کرده و پس از کشته‌شدن او، مراکز جدید قدرت را بررسی می‌کند و سپس به تدابیر افغانان برای ایجاد دولت مستقل و به قدرت‌رسیدن احمدشاه بابا می‌پردازد.

۱۳. نویسنده دانش، زیرکی و توانایی‌های نظامی احمدشاه بابا را برجسته می‌سازد و تأسیس دولت مستقل را عمق استراتژیک او معرفی می‌کند. همچنان تدابیر و دستاوردهای دوره احمدشاهی را تا جنگ پانی‌پت با تفصیل توضیح می‌دهد.

۱۴. در کتاب از چندین زبان و منابع متعدد داخلی و خارجی با دقت کار گرفته شده و در بخش ارقام نهایت احتیاط رعایت گردیده است. نویسنده ارقام منابع مختلف را مقایسه کرده و مناسب‌ترین رقم را معتبر دانسته است.

۱۵. آقای جهانی تلاش کرده تا در بیان رویدادها از احساسات دور بماند و تنها براساس واقعیت‌ها، نوشتاری بی‌طرفانه، دقیق و حرفه‌ای ارائه کند.

۱۶. کتاب با ذکر نمونه‌های فراوان، مسیر ملت‌سازی و دولت‌سازی افغان‌ها، مشکلات، کاستی‌ها و درس‌های آن را توضیح می‌دهد و رویدادهای قرن هژدهم را چون رهنمودهایی برای قرن بیست‌ویکم عرضه می‌کند.

۱۷. این پژوهش ۵۶۷ صفحه‌ای حاصل نزدیک به نیم قرن تحقیق، مطالعه، یادداشت‌ها و تحلیل‌های آقای جهانی است که اهمیت این دوره و تلاش‌های بنیان‌گذاران افغانستان کنونی را بازتاب می‌دهد.

۱۸. آقای جهانی این اثر را به همسرش، داکتر ریحانه، تقدیم کرده است؛ کسی که به گفته خودش با صبر و حمایت، در تکمیل این اثر همراه او بوده است.

Ahmad Rayad

پیوند خرید:

https://www.lulu.com/.../paperback/product-e7d94jj.html...