تصادفا چند روز پیش کتاب [ عصر مجاهدین و برآمدن طالبان ] از :

چنگیز پهلوان

مشاور « زبده » احمدشاه مسعود و ربانی را ورق می زدم ..

مسعود با داشتن چنین مشاوران « زبده » ایرانی ، روسی ، عربی ، فرانسوی .. و سرازیر شدن پول و سلاح به خزانه ی جمیعت اسلامی و شورای منفور نظارش قدم به قدم به پرتگاه نیستی نزدیک شد .

دیگر نه جهاد و نه هم ترفند های « ملی » بازی و قوم بازی اش کوچکترین خریداری در بین مردم نداشت .

تا این که به تاریخ نهم سپتامبر 2001 توسط برادران مجاهد عربی اش که سال ها تمویل کننده ی جهاد بی افتخار او بودند در مقر پادشاهی و فرمانروایی اش ، نزد ملای لنگ ، تره کی ، امین ، مزاری ووو ، فرستاده شد و قومانده جهاد ناتمام اش به « مارشال فهیم » که زمانی هم افتخار عضویت خوزه ی دهم « خاد » را داشت سپرده شد .

قربانیان ناسیونالیسم افراطی (۱):

امروز سلسله‌ای را آغاز می‌کنم که در آن به رهبران، نخبگان و دولتمردانی می‌پردازم که قربانی ملی گرایی افراطی و افراط‌گرایی ایدیولوژیک و نابردباری سیاسی شدند.

وقتی کودتای ثور رخ داد، کابل شهری بود که نفس‌هایش را آرام‌تر می‌کشید؛ هر روز خبر گم‌شدن یک روشنفکر، یک عالم، یک افسر یا یک تکنوکرات می‌رسید. در آن فضای سنگین، نام موسی شفیق نخست وزیر کشور ۱۳۵۱-۱۳۵۲ ناگهان از صفحات روزنامه‌ها ناپدید شد؛ اما این سکوت چیزی را پنهان نمی‌کرد: او را گرفته بودند.

موسی شفیق، نخست‌وزیر دیروز و زندانی امروز، مردی که می‌خواست سیاست را با اخلاق پیوند دهد و می خواست تنش با همسایگان را صفر کند، در همان زندانی انداخته شد که تقدیر هزاران انسان بی‌گناه را بلعید: پلچرخی. پلچرخی در آن روزها فقط یک زندان نبود؛ گاوصندوق تاریکی بود که نام‌ها را می‌بلعید و با سکوت پس می‌داد.

څرخ ولسوالۍ له وارداتي برېښنا سره نښلول کیږي

د لوګر ولایت مقام څخه په خپره شوې خبر پاڼه کې ویل شوي چې ، څرخ ولسوالۍ ته د څه باندې ۲۹ میلیونه افغانیو په لګښت د برېښنا رسونې پروژې چارې پیل شوي.

دغه پروژه د کورنیو چارو وزارت اړوند تامیناتي معینیت په مالي ملاتړ پلي کېږي، چې په لومړي پړاو کې به د څرخ ولسوالۍ ملکي او نظامي ادارې له برېښنا څخه برخمنې شي او ورپسې به د سیمې اوسېدونکو ته برېښنا ورکړل شي.

پرسش این است که آیا در سیاست چیزی شبیه «سجدهٔ سهو» وجود دارد ؟

عبدالحفیظ منصور یکی از چهار نفری است که در لویه‌جرگهٔ قانون اساسی، زمانیکه همهٔ بحث‌ها در مسیر ملی در حرکت بودیعنی هنگام اعطای لقب قهرمانی ملی به شهید احمدشاه مسعود و لقب بابای ملت به اعلی‌حضرت محمدظاهرشاه حضور داشت. در آن زمان هیچ فرد پشتون یا تاجک مخالفتی با این فیصله‌ها نداشت؛ اما برخی چهره‌های وابسته به اقوام دیگر، به‌خصوص اکثریت هزاره‌ها، مخالفت کردند. آنان حتی با ولایت شدن پنجشیر و اعطای رتبهٔ مارشالی به محمدقسیم فهیم فقید که توسط حامد کرزی بدون تصویب پارلمان منظور شد، نیز مخالفت کردند.

بايزيد روښان

په هغو نثرونوکې،چې دسليمان ماکو نثر وروسته زموږ لاس ته رسېدلی او همدا اوس يې بېلګه موجوده ده،دخيرالبيان نثر دی .

دخيرالبيان د کتاب مؤلف مياروښان يو له هغو مشهورو او مصروفو ليکوالو او متصرفينو څخه دی ،چې د پښتو ادب په تاريخ کې ډېر شهرت لري . بايزيد روښان سربېره پردې چې يوعالم سړی ؤ،يو توريالی عسکر هم ؤ او ډېره موده يې دمغلو په مقابل کې جکړې کړي دي او دپښتونولۍ نوم يې ساتلی دی. دپلار نوم يې شيخ عبدالله ؤ،چې پس له اوه پښته څخه شيخ سراج الدين انصاري ته رسيږي ،چې د مياروښان پلار په کاڼي ګرام وزيرستان کې ؤ،مياروښان علاوه پردې چې د بايزيدپه نوم يادېده په پېر روشن يا روښان هم يادشوی دی،مخاليفينويې په ((پير تاريک)) سره هم ياد کړی دی ، دبايزيد انصاري يا بايزيد مسکين په نوم هم ذکر شوی دی .

د قوماندان شمالي موټر او د حضرت علي هیلي کوپتر !

کله چې د ډاکټر نجیب الله نظام سقوط شو او ډاکټر نجیب الله د ملګرو ملتونو په دفتر کې پناه واخیسته ، د ډاکټر نجیب الله یو مرسیډیس بینز مرمۍ ضد موټر د ننګرهار پخواني جهادي قوماندان عبدالستار شمالي له ځان سره ننګرهار ته بیولی و او په ننګرهار کې پکې ګرځیده ، د ولسمشر دغه موټر په مومند دره کې د قوماندان شمالي لخوا ټکر شو او قوماندان شمالي پکې بند و د قوماندان شمالي د را ایستلو لپاره یې د موټر شیشې په جبل او کولنګ ورماتې کړې او موټر کباړ شو بل موټر یې اوس هم په شمشاد تلویزون کې د ماین پاکۍ مؤسسې په موزیم کې ولاړ دی ، همدا ډول د ننګرهار بل جهادي قوماندان حضرت علي هیلي کوپتر پخپل نوم کړی و ، په هغه هیلي کوپتر کې حضرت علي د جلال اباد ښار څخه خپل کور ته خښتې چلولې ...!

اوبه‌ ییزې ژرندې

شېرمحمدامیني ستانکزی

افغان وګړي د غنمو د کرکیلې او اوړو د تولید لپاره له ډېر پخوا راهیسې بېلابېلې وسیلې کارولي دي. ډېری کورنیو به د غنمو د کرلو پر مهال دوه جوړه غوایان لرل او ځمکه به یې پرې قولبه کوله، خو داسې خلک هم وو، چې له دغو امکاناتو بې‌ برخې و او خپلې کروندې به یې په یُوم یا بیل چمتو کولې.

خلکو به، چې د غنمو او جوارو حاصلات واخیستل، نو د اوړو کولو لپاره به یې اوبه‌ ییزو ژرندو ته ور وړل. په هغو سیمو کې، چې ژرندې نه وې، خلکو به له نورو ابزارو ګټه اخیسته او غنم به یې د ډېرې ستړیا په بدل کې میده کول. په یوه ورځ کې د یوې بوجۍ غنمو میده کول یو ډېر سخت کار و.

په هغو سیمو کې، چې ژرندې موجود وې، خلکو به د ژمي د راتلو په موسم کې خپل غنم پاکول او ژرندو ته به یې د میده کولو په پار لېږدول. د بار وړلو لپاره زیاتره وخت له خرو استفاده کېدله، ځکه هغه مهال نور ټرانسپورټي وسایل نه و. زیاترو خلکو به یوه ورځ مخکې ژرندې ته تلل، د ژرنده‌ګړي څخه به یې نوبت اخیست او بیا به یې غنم پر خرو بار او ژرندې ته به روانېدل.

د پاکستان د جوړیدو پر مهال داود خان له ظاهرشاه څه غوښتل؟

کمونستانو افغانستان او افغانان له داسې یوه ولسمشر څخه بې برخې کړل ، حکمتیار او مسعود بیا د افغانستان د داسې یوه ژمن بچي خلاف د پاکستان غېږې ته پناه وړي وه .

پاکیستان ۷۸ کاله پخوا جوړ شو، پر هماغه کال محمد داود خان، چې بیا روسته د افغانستان لومړنی جمهور رئیس شو، خپل اوښي او د تره زوی اعلیحضرت محمد ظاهرشاه ته په یوه لیک کې تر ډيورند پورې‌غاړه افغانانو د برخلیک په اړه ولیکل:

«د معظم اعلیحضرت همایوني حضور ته!

د خپلو شفاهي عرایضو په دوام دا دی یو ځل بیا عرض کوم، چې زما په اند افغانستان ته د ډیورند هاخوا افغانانو مسٔله حیاتي ارزښت لري. په دې اوږده موده کې له ټولو ممکنه کوښښونو سره په لیکونو، خصوصي او رسمي مذاکراتو کوم ځای ته و نه رسیدو او د هغو پایلې پرته له ناکامي تر اوسه بل څه نه دي او څنګه چې وخت تنګ او خورا لږ فرصت په لاس کې لرو آیا د دې وخت نه دی را رسیدلی چې روښانه او قطعي پریکړه وکړو او د هغې په عملي کولو لاس پورې کړو؟...

مراد چې بامراد نه شو

د خپل پلار ستر حمزه بابا فکر و نظر سره اختلاف لرونکے مراد شنوارے پخپله د پښتو ادب يو ستره حواله ده خو هغسې نه شي يادولے څنګه يې چې حق جوړيږي- نه په خپل ژوند کښې چرته قبليدو او نه د وفات نه پس- د څيړنکار په حيث يې د خيبر ادب په ۱۹۵۸ کښې چاپ کول د مترجم په حيث د شيکسپيير د ډرامو ترجمې کول د ډرامه ليکونکي په حيث پخپله هم ريډيو له يو شمير ډرامې ليکل د افسانه نګار په حيث يوه ټولګه افسانې ليکل د منتظم په حيث د اولسي ادبي جرګې لواړګي سکتر او روداد ليکونکی د ريډيو سکرپټ ليکونکی لايبريرين پاتې کيدل او د نورو ډيرو اړخونو او صلاحيتونو سره سره د شاعر په حيث بې بدله نظمونه ليکل بيا په شخصياتو کښې په کامل صاحب خاطر مولانا عبدالقادر او په ځانګړې توګه په رحمان بابا هغه نظم چې:

يو ملنګ به اوسيدلو

تا ته ياد دي پيښوره

پیـریـان څـه ډول مـخـلـوقـات دي!!!

پیریان (جنیات) لۀ اور څخه جوړ شوي دي دِ انسانانو پۀ څېر نر او ښځه، غم او خوشالي لري دِ شکل بدلولو قابلیت لري. پیریان دِ انسانانو پۀ څېر پښې،لاسونۀ، خولۀ، پوزه او سترګې لري. سترګې یې دِ الف پۀ شان افقي دي، پښې یې لنډې دي، اور تۀ ورتۀ رنګ لري. دِ پیریانو دِ اوسیدو ځای دښتې، بیابانونۀ، غرونۀ، هوا او زاړې ودانۍ دي. دِ دوی جسمونۀ ډېر لطیف او شفاف دي چې مړه شي ژر ورک کیږي. پیریان ډېر ژر پۀ غوسۀ کیږي؛ پۀ دوی کې ځینې دِ نرم مزاج والۀ هم شتۀ. دوی کولي شي چې لۀ 500 کالونو څخه تر 1000 کالونو پورې ژوند وکړي. هر پیری یو بچی نړۍ تۀ راوړي، دوی انسانانو تۀ دِ ړاندو خطاب کوي.

د پیریانو شتون په قران ثابت دی《سورت جن 14/اعراف 27》

عكسي از قاضي محكمه اي شهر كابل، دوره حكومت اي حبيب الله كلكاني مشهور به بچه اي ((سقو))

عكسي از قاضي محكمه اي شهر كابل، دوره حكومت اي حبيب الله كلكاني مشهور به بچه اي ((( سقو)) براي معلومات مختصر به شما عزيزان در اين ايام مرگ و زندگي يك انسان به دست همين قاضي بود كه مي توانست با يك مهر و يا امضا إنساني را غرغره كند بعد از نابودي حبيب الله كلكاني دولت شاهي افغانستان با ايجاد قانوني محكمه اي استيناف و محكمه اي تميز يا قوه اي سه گانه اي قضا فيصله اين قاضيان را تا ختم محكمه اي ٣ گانه منتظر مي گذاشت۰

خانم کوفی!

همین اکنون خواهر ات در شهر کابل تحت حاکمیت امارت زندگی مینماید. و گاه ناگاه در موتر لندکروزر همرا با بادیگاردها گشت و گذار میکند ولی تا حال بمرگ تدریجی فوت نکرده.

جرایم سازمان یافته نه تنها در افغانستان بلکه در پیشرفته ترین ممالک جهان قابل جلوگیری و مهار نیست. در همین سه یا چهار روز قبل در شهر ده ملیونی کابل یک واقعه ناشی از مرگ به اثر سکته مغزی بوقوع پیوسته مگر مسولیت این واقعه هم باید بدوش مسولین امارت اسلامی باشد یا به عبارت دیگر هرکی بمرگ خودی یا طبعی از این دنیا رخت می بندد طیق تبلیغ رسانه ی وسیع که از جانب چند دختر خانم فاسد بشمول فوزیه کوفی این قاچاقبر براه انداخته شده باید مسول آن امارت اسلامی باشد ؟

سرور جویا شاعر و آزادیخواه

غلام سرورجویا دومین مدیرمسئول روزنامه انیس ؛ بعد ازمحی الدین انیس، شاعر و نویسنده و یکی از مبارزان مشـهور ضد استبداد و استعمارغلام سرورجویا دومین کسی بود که مسئولیت روزنامه انیس را عهده دارشد و با مضامین و مقالات ارزشمندش چرخ های آن نشریه را به حرکت درآورد. مرورى كوتاهی داریم بر زندگینامه پرماجرا و شگفت انگیز این مرد فضل و کمال ومظهراستواری و پایمردی و شرف و آزادگی . سرورجویا یکی ازچهره های درخشان ادبی و سیاسی کشور است، او درسال ۱۲۷۷ خورشیدی درشهرکابل متولد و پس از اتمام تحصیلات، با پدرخود میرزا غلام حسین خان سررشته دار( اعتمادالدّوله )، بحیث کاتب آغازبکار کرد.

‏اقتصادی زیرئ، مـس عـینک وضاحت د قرارداد بشپړ وضاحت او اوسنی حالت

اصلي قرارداد: قرارداد د ۳۰ کلونو لپاره لاسلیک شوی و، خو د امنیتي ستونزو، د زیربنا نشتوالي (لکه اورګاډي پټلۍ او برېښناکوټ)، او په سیمه کې د لرغونو بودايي اثارو د شتون له امله یې عملي کار نه و پیل شوی.

د اسلامي امارت ونډه: اسلامي امارت شرکت ته ډاډ ورکړی چې امنیت به یې ټینګ کړي او ټولې اړینې اسانتیاوې به برابرې کړي. دوی په دې وروستیو کې د شرکت سره د خبرو وروسته د قرارداد موده د نورو ۱۵ کلونو لپاره غځولې ده، چې ټولټال موده ۴۵ کلونو ته رسېږي.

د لرغونو اثارو خوندیتوب: د قرارداد یوه اساسي برخه د لرغونو اثارو ساتنه ده. د کلتور وزارت او د آغا خان باور بنسټ (AKTC) په ګډه د دې اثارو د کیندلو او ملي موزیم ته د لېږدولو چارې پرمخ وړي، څو کان کیندنه په خوندي ډول پیل شي.

درنو دوستانو راسی يو اوبل سره وزغمو !

تاريخ ثابته کړې ژوندی اوپرمخ تللی ولسونه خپل شخصيتونه په ژوندو نی نازوی اوهڅوی .

ما څوځله دې ټکي ته اشاره کړې چې : زموږ یوه لويه بدبختي داده چې دخپل ليکوال،شاعر،اديب اوعلمی شخصيت په ژوندليک نه يوخبر اودا راته معلومه نده چې دغه شخص چې اوس موږ او تاسو ورته درنا وی لرو تردغه مقامه څنگه راورسيد؟ له ماشوم توب نه تردغه وخته يې ژوند څنگه تېرسوی .

دمرحوم بينوا صاحب یې کور ودان چې دهيواد يو زيات شمېر ليکوال یې په خپل عالی اوتاريخي اثراوسنی ليکوال کي هيوادوالوته وروپېژندل،چې له بده مرغه اوس یې ديوزيات شمېرځاي تش اوخالی دي.

کله چي د هېلن په نوم زړه ښځه محکمې ته ننوتله، ټول حاضرین چوپ سول

هغې ۹۱ کاله عمر درلود، کمزورې وه او د روغتون کالي یې اغوستي وه، لاسونه یې تړل سوي وه او لړزېدل.

قاضي د هغې دوسیه وکتل او په دوسیه کي لیکلي وه: "درمـــــــــل غــــــــــــلا کـــــــول."

بیا یې هېلن ته وکتل او د هغې په لیدو یي زړه نرم سو.

هېلن او د هغې مېړه جورج ۶۵ کاله یو ځای ژوند کړی وو. هېلن هر سهار د مېړه د زړه د ناروغۍ ۱۲ ګولۍ ورته تیارولې چي ناروغي یې کنټرول کړي.

خو یو ځل یې د بیمې پیسې په وخت ورنه کړې؛ نو د دوا بیه له ۵۰ ډالرو څخه ۹۴۰ ډالرو ته لوړه سوه.

هېلن نه سوه کولای دونده پیسې ورکړي، نو دوا یې وانخیسته او کور ته ولاړه.

ترامپ بن‌سلمان را از اتهام قتل خاشقجی مبرا دانست

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، روز سه‌شنبه در کاخ سفید با دفاعی کم‌سابقه از محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان، ادعا کرد که او «هیچ اطلاعی» از قتل جمال خاشقجی در سال ۲۰۱۸ نداشته است؛ ادعایی که عملاً با ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا در تضاد قرار می‌گیرد.

این موضوع در حالی دوباره به کانون توجه بازگشته که بن‌سلمان، حاکم عربستان، پس از بیش از هفت سال برای نخستین‌بار وارد کاخ سفید شده تا چهره سیاسی‌اش را که با قتل خاشقجی آسیب دیده بود، ترمیم کند.

خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد سعودی و ستون‌نویس واشنگتن‌پست، در سال ۲۰۱۸ در کنسولگری عربستان در استانبول به دست مأموران سعودی کشته شد.

پښتانه يو لوی قوم دی چه په جنوبي او مرکزي اسیا کي ژوند کوي

جمله شمير یي پنځه څلوېښت میلیونه ته رسیږي چي له هغې جملې نه یې ۱۶ میلیونه په افغانستان کي ژوند کوي . دافغانستان د نفوسو په پرتله یي شمېر له ۵۰ نه تر ۶۰ سلنه پوري رسیږي. (دقیقه احصائیه مالومه نه ده.)

د پښتنو د استوګني سیمي :

د پښتنو زيات شمیر تقريباً ۲۶ ميليونه د پاکستان په خيبر پښتونخوا او بلوچستان کي ژوند کوي . د پښتنو کلتوري او ژبني شريکي سیمي »پښتونخوا« په۱۸۹۳کی د انګريز دمستعمرې د سياست له مخي ویشل شوي چه دغه د وېش ليکی ته د »ډورند کرښه« وايي . يو لږ شمير پښتانه په استرالیا ، افريقا او جنوبی امريکا کي ژوند کوي . په تيرو درې لسیزو کي د افغانستان د کورنۍ جګړو له امله زیات افغانان اروپا ، امريکا او استرالیا ته مهاجر شول . اوس په انګلستان کی۸۸۰۰۰کورنۍ ، په المان کي۱۰۰۰۰۰کورنۍ اوپه فرانسه کي۵۰۰۰۰کورنۍ ژوند کوي .

افغان او افغانستان

بسم الله الرحمن الرحیم

د افغان کلمه چې اوس د افغانستان د ټولو خلکو ملي نوم دی او د اسیا په زړه کې یې تر ټولو تاریخي، اقتصادي او اجتماعي شرایطو لاندې یو نه بیلېدونکی واحد جوړ کړی – داسې نوم دی چې لږ تر لږه یو زر اووه سوه (۱۷۰۰) کلن تاریخي لرغونتوب او ملي اصالت لري.

په افغانستان کې دننه او دباندې ځینې کسان فکر کوي چې دا نومونه د احمدشاه ابدالي په لاس د افغاني دولت تر بیا جوړولو وروسته په اتلسمه پېړۍ کې رامینځ ته شوي او زموږ هغه هېوادوال چې له تاریخي پېښو نه خبر نه دي، تل له ما نه پوښتي چې ایا دا نومونه لرغونی تاریخ لري کنه؟ نو ځکه لیکنه کې په ډېر لنډیز سره د خپل ملي تاریخ دا موضوع درنو لوستونکو ته وړاندې کوم.

محمد حلیم فدایی، والی پیشین، افشا کرده است

که سند جنجالی «باردر منجمنت» در زمان حکومت کرزی توسط رحمت‌الله نبیل تهیه شده بود.

فدایی در یادداشتی در فیسبوک نوشته است که به‌گفته‌ی یک دیپلمات سابق، پیش‌نویس این سند را نبیل خود تهیه کرده و سپس از طریق معاونش، جنرال حسام‌الدین، برای تأیید پیش برده است؛ اقدامی که بعدها از سوی اشرف‌غنی «خارج از صلاحیت و خلاف منافع ملی» توصیف شد. با وجود این، نبیل هنگام استجواب در پارلمان وجود چنین سندی را انکار کرده بود.

به‌گفته‌ی فدایی، نبیل در سفر سال ۲۰۱۵ هیئت افغانستان به اسلام‌آباد با انتقاد تند رئیس وقت آی‌اس‌آی روبه‌رو شد؛ رئیس آی‌اس‌آی به او گفته بود که طرح و پیشنهاد امضای این سند از سوی خود او ارائه شده بود، اما بعداً همان سند را به بحران رسانه‌ای تبدیل کرده است.