نویسنده: ﻧﺼﯿﺮﺍﺣﻤﺪ ﻣﻠﻨﮓ

 اعضای تیم فوتبال قریه زرغون شهر و تیمی که فقط یکبار توانسته اند که موفق شوند در تورنمنت های بر گذار شده در سطح دهنو مقام اول را از آن خود کنند.

فرحت متولد سال ۱۳۸۰ در ديار غربت كشور پاكستان در يک خانواده روشنفكر و خاندان سپه سالار غلام حيدر خان چرخی به دنیا قدم گذاشتم، از آوان طفلیت علاقه مند مطالعه و نبشتن بودم، از كتاب های داستانی خوشم می آمد و مطالعه می كردم تا اینكه در سن ۱۲ ساله گی ومتعلم صنف ششم اقدام به نوشتن داستان های كوتاه نمودم و بدون شک هر انسانی هنرمند را حسی میكشاند و مرا نیز وادار به گرفتن قلم نمود تا بنویسم و حسی كه مرا به نبشتن كشاند از دست دادن پدرم بود كه بسیار خورد بودم و دوری پدر باعث شد من نویسنده شوم.

مقدمه :

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

موقعیت استراتیژیکی لوگر در نزدیکی کابل همیشه مورد توجه دولتمردان و امپراطوران بوده است.« تخت جمشيد» درسجاوند لوگر، که در يکى از بلند ترين محلات آن قرار دارد؛ نمایانگر موجوديت قديمترين آبده تاريخى در اين جا است. همچنان نمايانگر آنست که: يکى از مناطق حکمروايى جمشيد ويا به عباره ديگر يما پادشاه ، در جنوب هندوکش در سجاوند (سکاوند) لوگر موجود بود. لوگر سرزمین بوده و است که راه ترانزیت مهم نظامی و سیاسی کشور ما را تشکیل میدهد .

نشمين گـــــرفت از سکاوند کـــوه

همى دارد از رنج گيتى ستوه (1)

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

سجاوند یا سکاوند در ولسوالی برکی برک ولایت لوگر قریه است بین 68 درجه 47 دقیقه 42 ثانیه طول البلد شرقی و 33 درجه 54 دقیقه و 15 ثانیه عرض البلد شمالی واقع است . ( 2) در لغت نامه برهان قاطع سکاوند یا اسکاوند را کوهی نامیده نزدیک بسیستان ، و معرب آن سجاوند است. (فرهنگ برهان ) و برخی آنرا سکاوند گفته و آن نام قریه ای است بروستای غزنین و معرب آن ساوند است. (فرهنگ آنندراج ): ودر تاریخ سوی قلعه سکاوند بردندش و پس از آن نیز ندیدندش . (3 ) در مجمل التواریخ در مورد نریمان نیای بزرگ رستم قهرمان اسطوره‌ ای شاهنامه که از نسل گرشاسپ بود امده که ؛ نریمان را ناگاه بحصار سکاوند سنگی بر سر زدند، خفته و بکشتند. (4).

شهرها و حصارهای افغانستان

مقدمه :

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

شهر های و حصار های افغانستان حد اقل دو هزار وپنجصد سال قدامت تاریخی دارند . حصار تاریخی با داشتن بارو و دیوارها بلند و بلندتر و گذرهای پیچ در پیچ ؛ مقاومت و استادگی انها را نشان میداد. این شهر ها که توسط دیوار های عریض و با ارتفاع نسبتا" بلندی محاط بودند ؛ قصرها و محله های دبیران و وزیران و گذرهای باریک و کم عرض و خانه و کاشانه یی مردم عوام با مراکز اعتقادی آنها چون آتشکده ، بتکده و معابد و پرستشگاه و بالاخره مساجد و مدارس و محله های داد و سُتد و اهل کسبه و در پایان گوشه های فقزآ و بینوایان به نظر میخورد .

مقدمه :

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

در شرق کابل تپه مستطیل شکل غربا" و شرقا" قرار دارد. این تپه در حقیقت بین بالاحصار و چمن حضوری و کوتل یک لنگه موقعیت داشته به دو طرف آن سید نورمحمدشاه مینه ( کارته نو) رحمن مینه و مکروریان اول، سمنت خانه و قلعه زمان خان ؛ محل های مسکونی را تشکیل میدهند در گذشته های نه چندان دور؛ در روزگار امیر حبیب الله خان سراج الملة والدین میله نوروز و جشن سال نو بنام ( جُبُه) در جنوب این تپه در ساحه سیاه سنگ برگزار میگردید .

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

امروز با تاسف خبری وفات یکی از استادان تاریخ معاصر افغانستان پوهاند محمد حسن کاوون کاکړ را خواندم . سخت متاثر شدم او استادم بود و ما همکارش . سال 1355 هـ ش تازه از امریکا برگشته بود و برای ما که صنف چهارم تاریخ و جغرافیه بودیم ؛ تاریخ معاصر افغانستان را تدریس می نمود. اطوار و طرز بیان شان مختص به خودش بود . توجیه و توضیح کلمات را با ادبیات بسیار بلند همراه داشت . به همان اندازه به زبان پشتو مهارت داشت زبان دری را بیشتر از آن خوب حرف میزد و خوب مینوشت . انگلیسی را به سطح فرا گرفته بود که دراین زبان کتاب مینوشت . دردا و دریغا امروز دنیای فانی را وداع گفت . روح اش شاد و یادش گرامی باد.

انالله و انا الیه راجعون

د افغانستان نامتو سرنده او رباب غږوونکی عبدالرشید سروري چې د استاد ماشیني په نامه پېژندل کېږي له څه مودې راهیسې سخت ناروغ دی او وايي هېچا یې غم نه دی خوړلی.
نوموړی د کابل په وزير اکبر خان روغتون کې له درو مياشتو راهيسي بستر دی. له بي بي سي سره د خبرو پرمهال یې له سترګو اوښکې توې شوې، ویل یې کلونه یې په خپل هنر د ډېرو مجلسونه تاوده ساتل، خو اوس یې د پوښتنې څوک نشته.

اکنون دیگر آن قدح بشکست و آن ساقی نماند

مقدمه :

 نویسنده: استاد شاه محمود محمود

نسل دیروز و پریروز و یا ساده تر بگویم نسل سلطنت محمد ظاهر شاه ، به یاد دارند که نیمه های شب صدای موزیک دسته جمعی به نام « باجه خانه » انها را از خواب شیرین بیدار مینمود و اهنگ « خینه بیاریم » هنوز گوش های شان را نوازش میدهد. عروسی ها مانند امروز مجلل نبود اما در شرایط آنروز ها نیزدشوار و صعب بود . زمین و دوکان به گروی گذاشته میشد در لست روز عروسی برعلاوه هفت دست لباس و خله تی و دهها فرمایش حق و ناحق و افزون با گردبند و دست بند طلا وووو موزیک استاد شیدا و استاد رحیم بخش و هماهنگ نیز دیده میشد اما فرمایش مادر عروس به قلم سرخ نشانی گردیده که اگر برای اوردن خینه دخترم « باجه خانه » نباشد به خدا قسم که از عاروسی و ماروسی خبری نیست . بنا" داماد و پدر داماد باید یک یا دو ماه قبل به مدیریت تنظیفات بلدیه « شاروالی» رفته عریضه می نوشت تا نوبت بگیرد و پول معیه را بپردازد و ادرس خود را بنویسد.

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

مقدمه :

امروزبا وجود شفاخانه ها پر زرق و برق و صد ها داکتر با دیپلوم های رنگارنگ ؛ هنوز مردم ما جهت تداوی به پشاور و اسلام اباد و یا دهلی میروند . اما انهاییکه در اسمان ستاره و در زمین سایه ندارند معلوم نیست چه حال دارند . به خصوص که در شفاخانه ها از پهره دار دروازه تا پیاده و خدمه و نرس و داکتر همه با رشوت آراسته اند .از دوا و نسخه داکتر اصلا" نپرسید . این وضع مرا وادشت تا در جستجوی سیر تاریخی طبابت برایم .

لیکوال: تمهيد الله  (( سيلاني ))

په دې برخه کې د دابي فنونو اړوند موضوعات (معاني، بديع،بيان، قافيه،عروض) په لنډ ډول تشريح کيږي.

د بلاغت علوم:(معاني، بديع، بيان)

په ټوليز ډول دبلاغې علومو بنسټ په ختيځ او لوديځ کې د ارسطو (بوطيقا او رطويقا) اثار دي. تر ارسطو وروسته بيا د سيمسرو په نامه يوبل پوه د (بدعت) په نامه کتاب وليکه او ترهغه وروسته دکنتيليان په نامه بل عالم بيا د (اصول خطابه) په نامه اثر را منځته کړ.

(م س ا) ۱۳۹۵/۱۰/۰۹

برای اولین بار تعمیر تدریسی و لیلیه پوهنتون لوگر به ارزش(۵۳۵۰۰۰۰۰) پنجاوسه میلیون و پنجصد هزار افغانی ، طی دوسال تکمیل و بتاریخ نهم جدی به بهره برداری سپرده شد.
در محفل افتتاح تعمیر تدریسی و لیلیه پوهنتون لوگر "الحاج محمد اکبر ستانکزی" نماینده منتخب مردم لوگر در شورای ملی ، فریده "مومند" وزیر تحصیلات عالی، محمدحلیم " فدایی" والی لوگر، حمیدالله "فاروقی" ریس پوهنتون کابل، ریس و اعضای شورای ولایتی لوگر، رؤسای ادارات دولتی، بزرگان و جوانان ولایت لوگر اشتراک ورزیده بودند.

تصاویری افتتاح تعمیر تدریسی و لیله پوهنتون لوگر

( يونانى واسلامى )

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

مقدمه: 

لوگر نام ولايتى است در جنوب کابل ، با سابقه در خشان تاريخى وفرهنگى . اين ولايت در طول تاريخ فراز ونشيب هاى زيادى را پشت سر گذاشته است ، و سردى وگرمي، غم هاو خوشى هاى مردم خود را دايماْ در آغوش گرفته است، اين ولايت که هنوز نام اش، محققين ودانشمندان را به خود مشغول داشته است ، که چگونه آنرا ريشه يابى نمايند امروز با نام لوگر گره خورده است.

مقدمه :

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

ولسوالی برکی برک که تا سال 1349 هـ ش مرکز ولایت لوگر بود .یکی از ولسوالی های مهم و بزرگ ولایت است . دریای لوگر از نظر داشتن آب و آبیاری با اضافه جوی ها و نهر؛ مثمر زراعت و باغداری شده است. دریای لوگرکه از کوه های هزاره جات (از ارتفاعات چهار هزار متری ولسوالی دای میرداد و بهسود ) سرچشمه گرفته ؛ در آغاز تا ولسوالی برکی برک آب های موسمی این دریا را پُرآب می سازد؛ اما بعد از ولسوالی متذکره در مسیر خویش کاریز ها و جوی ها متعدد را همراه میگردد .

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

مقدمه :

سرخاب مربوط ولسوالی محمد آغه ولایت لوگر است. روستایی نسبتا" وسیع و شامل دهات و قریه های ذیل میباشد: مزگین، قلعه کندل خان، قلعه پادشاه خان، قلعه خاتول خان، قلعه کوهند، دره، شاکوت، قفک، قلعه انار، درو، سرچشمه، غوچی و الیشه است. کوه های: سرخ کوه، سفید کوه و کوه سلطان سیداحمد کبیر سرخاب را محدود ساخته است. دریای سرخاب که از کوه سلطان سیداحمد کبیر سرچشمه گرفته ؛ سمت جریان آن از شرق به غرب میباشد. مزار متبرک آن همان زیارت سلطان سید احمد کبیر و مزار امام احمد مشهور به گل اخوند زاده ؛ مدرس مدرسه شاهی عصر امیر حبیب الله خان سراج الملة والدین بود .(1)

وزیر محمد ګل خان مومند د افغانستان پخوانی د کورنیو چارو وزیر کله چې مړ شو نو جنازه يي د کرايي کور څخه ووتله نو دې ته وايي په هېواد مین اتل ډېر به راشي خو محمد ګل به رانشي.

محمد گل خان مومند:

محمد گل خان مومند (په انگرېزي: Muhammad Gul Momand) د محمد خورشيد خان زوى، د مومند خان لمسې، د عبدالكريم كړوسې، په خټه وديزى مومند، په وديزو كې حسن خېل و. دې په ۱۳۰۳ هجري سپوږميز كال د کابل د اندرابيو په كوڅه كې زېږېدلى دى.

( 79 سال قبل از امروز )

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

برکی راجان مرکز حکومت کلان لوگر در جنوب لوگر موقعیت داشته و در سال 1880 م یعنی 136 سال قبل حدود 1000 فامیل در آنجا زندگی مینمودند. زبان مردم دری ، پشتو و برکی ( اورمری) بود همچنان چندین فامیل اهل هنود نیز زمین و خانه و دوکان خود را داشتند . برکی راجان در راست دریای لوگر افتاده است؛ یک نیم میل در جنوب برکی برک و به طرف شمال سرکِ وجود دارد که به چرخ و سرک دیگر به جنوب یعنی تنگی وردگ و به طرف غرب و جنوب غرب به کوتل سجاوند مسیر باز میکند .

مقدمه :

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

زرغون شهر یا Zarghun Shar یا زرغون ښار؛ یکی از مناطق زیبا و سرسبز ولایت لوگر است . این روستا در جنوب زاهدآباد ( زید اباد ) متصل سرک بین 69 درجه و 8 دقیقه و 24 ثانیه طول البلد شرقی و 34 درجه و 7 دقیقه عرض البلد شمالی واقع است . (1) 
زرغون شهرولایت لوکر(2) 53 کیلومتر از کابل فاصله دارد. کوتل پیوار را با کابل وصل میکند و شامل 9 قریه و روستا میباشد . در سال 1888 م هنگام سلطنت امیر عبدالرحمن خان 250 خانواده دراین روستا زندگی داشتند.

مقدمه :

نویسنده: استاد شاه محمود محمود

ولسوالى خروار بین 68 درجه 41 دقیقه 36 ثانیه طول البلد شرقی و 33 درجه 33 دقیقه 58 ثانیه عرض البلد شمالی در ولایت لوگر موقعیت دارد . این ولسوالی در 50 کيلومترى جنوب پل علم موقعيت دارد .در 90 کیلومتری جنوب کابل و 40 کیلومتری شمال شرق غزنی افتاده است . که با ولايات غزنى ، پکتيا و ميدان وردک سرحد مشترک دارد، یا ساده ترگفت که شمالا" به غزنی و غربا" به زرمت و از جنوب به اصطلاح انگلیس ها به لوگر محاط است . انگلیس ها این بخش از لوگر را قسما" ( مملکت فقیر؟) نام داده که اسحله به اسانی از آنجا میگذرد صاحب منصب انگلیسی « اوترام » با سواره نظام و توپ های 9 پونده به ساحه خروار مارش نمود که ارتفاع آن بین 7500 تا 10000 فُت از سطح بحربلندی داشت .