د تاجکستان د پوهني د لومړنی وزیر نثار یوسفزي د ژوند کیسه:

نثار محمد افغان د تاجیکستان د ښوونې او روزنې لومړنی وزیر ، په ۱۸۹۷ کې د خیبر پښتونخوا د صوابۍ ولسوالۍ په زيده کلي کې زیږیدلی و. یو ځیرک، پوه او د ”ځوانو افغانانو د مشروطیت غورځنګ“ یو ډېر وفادار ملاتړی و. د غازي امان‌الله خان په مشري د افغان-انګليس په درېیمې جګړې کې د افغانستان د خپلواکۍ بيرته ګټلو لپاره جنګيدلی و. نثار محمد افغان د اکتوبر انقلاب، لېننېزم او د هندي کمونیست مشرانو لکه منابندرا نات رای (۱۷۹۴-۱۸۸۷) څخه اغيزمن شوی و. د ۱۹۲۰مو کلونو په جریان کې هغه خپل پلرنی ټاټوبی د همېش لپاره د شوروي روسیې په موخه پریښود او هلته د بلشویک په ګوند کې شامل شو او د تورکستان شوروي سوسیالیست جمهوریت ته واستول شو.

د ۱۹۲۹ د‌ ډسمبر په ۵مه د تاجیک شوروی سوسیالیست جمهوریت په رامینځته کېدو، هغه د ښوونې او روزنې لپاره د خلکو د لومړي کمیسار (وزیر) په توګه وټاکل شو. هغه دا دنده د ډېری کلونو لپاره پر مخ يوړه، تر هغه چې نوموړی د سټالین ناخوښ شو، او د ۱۹۳۰مو کلونو په وروستیو کې په مړینې محکوم شو او زندان ته واچول شو. د بند په بهير کې وسوځول شو او ايرې د مسکو په يوه هديره کې پټې کړای شوې. له ده سره یو ځای د شوروي تاجيک دوه نور مشران نصرت الله مخدوم او شيرين‌شاه شاه‌تيمور او يوشمېر روسان د ۱۹۳۷ د اکتوبر په ۲۰مه په ډزو ووژل شول. د نثار محمد شاليد او پېژاند ددې سبب شوی و چې شوروي چارواکو نوموړی د کار لپاره تاجکستان ته واستوي او د تاريخ په يوه مهم پړاو کې ترې استفاده وشي.

نثار محمد د پښتون توکمیزې ریښې په لرلو ځان يوسفزی افغان معرفي کړی دی. هغه د زیده له کلي سره تړاو درلود چې د پېښور وادي په صوابۍ ولسوالۍ کې موقعیت لري. نوموړی کلی اوس د یوسفزي پښتنو مرکز دی، صوابۍ ښېرازه سیمه د یوسفزي- تیموریانو تر نیواک ۵۰۰ کاله دمخه د تاجیکو خاوره وه، او د مغلو په امپراتورۍ کې د پښتني حکومت د بونیر ولایت په چوکاټ کې شامل شوې وه.

د زيده کلی په مندڼ یوسفزیو کې د اباخېلو برخه ده. دا قبيلې په دې پیژندل شوي چې ۵۰۰ کاله دمخه په دې سیمو د دوی د یرغل پر مهال هغوی بومي تاجيک پښتونزېشن کړي و.

نثار محمد د اول خان زوی و او نيکه يې محمد علي نومېده او دوه نور نيکونه يې په ترتیب سره کریم خان او کرم خان دي. کله چې د کابل له لارې شوروي اتحاد ته کډه شو، ویل کیږي چې ځوانه ښځه يې د تازه زېږيدلي يو مياشتني ماشوم زوی سره په صوابۍ کې ترې پاته شوه. د هغه د ځايي کورنۍ د نورو غړيو په اړه مالومات ندي وړاندې شوي. د هغه تر تګ وروسته میرمن یې سمدلاسه مړه شوه او زوی يې د هغې د مورني نيکه صديق احمد لخوا لوی کړای شو. زوی ېې زوړ شو او په ۱۹۹۶ کې مړ شو. هغه یو لمسی د مقبول احمد په نوم درلود چې لاهم ژوندی دی او اوس د ژوند په ۶۰مه لسيزه کې دی او د خیبر درې په صوابۍ بازار کې د درملو پلورنځی لري.

نثار محمد د شوروي سوسیالیستي جمهوریتونو ته له رسیدو وروسته خپل نوم د هغه ځای د قانون له مخې ”نثار اولوويچ ماګومیدوف/ مخمدوف“ ته واړوه. هغه له یوې روسي نجلۍ سره واده او له هغې څخه څو لوڼې پيدا شوې چې اوس هم په روسيه کې اوسېږي او لمسيان لري. د بونير ځینې ​​ځايي تاريخ پوهانو یادونه کړی چې شاوخوا ۲۸ کاله دمخه، د نثار دوو لوڼو پېښور ته د یوه پلاوي په توګه سفر کړی و. کله چې مقبل احمد د خپلو عمه‌ګانو د لیدلو لپاره پیښور ته ورسېد، دوی لا دمخه تللې وي. د نثار الیووچ مګومدوف لورګانې په هغه وخت کې په ۷۰ کلنۍ کې وې او وروسته لدې وفات شوې.

د نثار محمد افغان خدمات چې د تاجکستان پوهنې سسټم بنسټ يې کېښود او د آزادو مطبوعاتو لپاره يې زمينه برابره کړه، د تاجيکستان د نوي سیاسي ژوند په لومړنۍ دوره کې د پام وړ مهم و. د هغه د شخصیت اوس هم يادونه کېږي او د هغه کار او زيار د تاجيکستان د خلکو لپاره ارزښتمن دی.

سليم پاينده

لیکنه د لیکوال خپل نظر دی، منډیګک اداره یې یوازي د خپرولو مسولیت لري.