سلطان ابراهیم لودي

سلطان ابراهیم لودي هغه سلطان او واکمن دی چې نیکه یې سلطان بهلول لودي په هند کې په ۱۴۵۱ زیږدیز/ میلادي کال کې دلودي پښتنودواکمنۍ بنسټ کیښود اوپوره اته دیرش کلونه ، اته میاشتې او اته ورځې پاچا هي یې وکړه ، دهغه تر مړینې وروسته دسلطان بهلول لودي مشر زوی نظام خان دسلطان سکندرغا زي لقب غوره کړ او دهندوستان پاچا شو.ده اته ویشت کلونه ، دوه میاشتې اوشل ورځې پاچاهي وکړه او دده تر مړینې وروسته دهغه زوی سلطان ابراهیم لودي پاچا شو .ده اته کلونه ، اته میاشتې اویوه ورځ پاچاهي وکړه.

د انګریز استعمار له غیرمستقیم یرغل (سقاوي اړدوړ) څخه د افغانستان د ژغورنې (نجات) لارښود

اعلیحضرت غازي محمد نادر شاه!

اعلیحضرت غازي محمد نادر شاه د سردار محمد یوسف خان او شرف سلطانه بېګم زوی او د سردار یحیٰ خان بارکزي لمسی وو چې د 1883 زېږدیز کال د اپرېل میاشتې په نهمه نېټه د برېټانيوي هند په دهرا دون سیمه کښې زېږېدلی وو.

نوموړي تر اتلس کلنۍ پوري دیني او دهغه مهال دودیزي عصري زدکړې په هندوستان کښې وکړې او د خپلې مورنۍ ژبې ترڅنګ یې اردو عربي انګلش او دری ژبي هم زده کړې.

د اعلیحضرت غازي محمد نادر شاه کورنۍ په 1901 زېږدیز کال کښې له برېټانيوي هند څخه بېرته خپل هیواد او کابل ته هغه مهال ستنه شوه چې امیر حبیب الله خان ټولګډونه بخښنه وکړه او هغو ټولو افغانانو ته یې هیواد ته د بېرته راتلو بلنه ورکړه چې امیر عبدالرحمٰن خان خپل حکومت ته د ګواښ پېښولو له امله او یا د انګریزانو په لارښودنه له هیواد څخه شړلي او تبعید کړي ول.

کابل ته په راتلو سره زلمي محمد نادر خان د امیر حبیب الله خان د ساتندویانو په ټولګه کښې دنده پیل کړه چې بیا په 1907 زېږدیز کال کښې د امیر حبیب الله خان لخوا د جنرالۍ په رتبه ونازول شو او د همدغو ساتندویانو مشر وټاکل شو.

غازي وزیر محمد اکبر خان رحمه الله

د انګریز او افغان ترمنځ د لمړۍ جګړې پرمهال د کابل د ملي پاڅون لارښود او د افغانستان ملي آتل!

غازي وزیر محمد اکبرخان رحمه الله د امیر دوست محمد خان بارکزي زوی د سردار پاینده محمد خان بارکزي لمسی د حاجي جمال خان بارکزي کړوسی چې په 1816 زېږدیز کال کښې زېږېدلی وو.

غازي وزیر محمد اکبرخان رحمه الله زمونږ د اولس د هڅو او جګړو د تاریخ هغه ځلانده څهره ده چې د انګریزانو پر وړاندې د کابل د وګړو د پاڅون په لارښودنه او بری کښې یې رغنده او هیوادپاله ونډه لوبولې ده.

غازي وزیر محمد اکبرخان رحمه الله په 1834 زېږدیز کال کښې په کندهار کښې د شاه شجاع لښکر دړې وړې کړ او دغه بریا ده ته له هغه مهاله وروسته ور په برخه کېدله چې په جلال آباد کښې یې د دغه ولایت سرکښ والي نواب محمد زمان خان ټکولی وو.

په 1836 زېږدیز کال کښې یې د خیبر درې په جمرود کښې د سیکانو لښکر وځپی او د هغوي مشر یې (جنرال هري سینګ) ووژی.

احمد سعیدی آگاه مسائل سیاسی در یاداشتی در صفحه اجتمایی گفته است

بیش از چهار سال و نیم از فروپاشی نظام جمهوریت در افغانستان گذشته است. در این مدت، زخم‌های عمیقی بر روان و زندگی مردم ما نشسته، و جامعه ما با نوعی بحران درونی، سرخوردگی و احساس بی‌اعتمادی به آینده و گذشته دست‌و‌پنجه نرم می‌کند. در فضای مجازی و جمعی، بسیاری از مردم خشم خود را با دشنام، تحقیر و نفی رهبران پیشین جمهوریت ابراز می‌کنند. اما یک پرسش بنیادین در این میان باید مطرح شود: آیا با این نوع زبان، دشنام دادن و تحقیر کردن مشکل ما حل می‌شود؟ آیا با فحش دادن و ناسزا گفتن، زخم ما التیام می‌یابد یا کشور ما از بحران بیرون می‌آید؟

اشرف غنی بر سر سران شمال چیغ می زد

عمر داوودزی،رئیس دفتر حامد کرزی در کتاب خاطراتش «بی سانسور روایتی از سقوط دولت»به ارتش سازی ،جدل ها و تناقضات آن پرداخته است: در سال ۲۰۰۴ در رابطه به تاسیس ارتش چندین جلسه برگزار و تصامیم کلیدی در جلسات شورای امنیت اتخاذ شد. پیش از تاسیس ارتش، نیروها به نام نیروهای دفاعی افغانستان یا ADF نامیده می‌شدند که متشکل از نیروهای جهادی و مقاومت ضد طالبان بودند. فهیم با انحلال نیروهای قبلی عمدتا افراد مربوط به مقاومت ضد طالبان و جای‌گزینی ارتش مخالفت می‌کرد؛ اما پسان‌تر به او و اطرافیانش قراردادهای خوب و منفعت‌آور داده شد و حاضر شد در تاسیس ارتش و پروسه خلع سلاح همکاری کند. تصمیم مهم دیگر این بود که آیا ارتش معاش‌بگیر تشکیل گردد یا خدمت جبری عسکری دوباره به کار برده شود. تعدادی به شمول من به این امر تاکید داشتند که پیش از جنگ‌های داخلی جلب‌و‌جذب و استخدام در ارتش جبری و الزامی بود و این کار موجب تشکیل اردوی فراگیر قومی، صرفه‌جویی منابع و پذیرش محلی می‌گردد.

د استاد برهان‌الدین رباني سیاسي نقش، نړیوالې اړیکې او د افغان وحدت پر وړاندې اغېزې

یو انتقادي او تاریخي بحث

لیکوال : محمدی نیازی

د افغانستان معاصر تاریخ د جګړو، بهرنيو لاسوهنو او داخلي اختلافاتو تاریخ دی. په دې اوږده او پېچلي بهیر کې ځینې څېرې د “ملي اتل” یا “جهادي مشر” په نومونو معرفي شوې، خو کله چې د هغوی سیاسي کړنې، نړیوالې اړیکې او عملي پایلې له نږدې وڅېړل شي، نو ډېرې جدي پوښتنې راولاړېږي. له دغو څېرو څخه یوه هم استاد برهان‌الدین رباني دی.

د لیکوال په باور، استاد رباني له امریکا د هغه وخت ولسمشر رونالډ ریګن سره د شلمې پېړۍ په وروستیو کلونو کې ناسته لرله. دا ناسته یوازې د شوروي پر ضد د جهاد په چوکاټ کې نه شي ارزول کېدای، بلکې تر ډېره د افغانستان د داخلي جوړښت د بدلون، قومي توازن د خرابولو او د ځینو ځانګړو تنظیمونو د پیاوړتیا لپاره ترسره شوې وه. په همدې لړ کې، د پښتنو ترمنځ د نفاق تخم وشیندل شو او یو شمېر تنظیمونه د یو بل پر ضد ودرول شول.

گزارش برگزاری موفقانه‌ی برنامه فراغت شاگردان ممتاز مکاتب و مدارس زرغون شهر

*تاریخ: پنج‌شنبه، ۲۷ قوس ۱۴۰۴ موقعیت: قریه زرغون شهر، ولسوالی محمدآغه، ولایت لوگر*

الحمدالله، به فضل خداوند متعال و همکاری صادقانه‌ی مردم و نهادهای مختلف، محفل فراغت شاگردان ممتاز مکاتب و مدارس قریه زرغون شهر با شکوه خاص و با حضور گسترده‌ی اقشار مختلف جامعه برگزار گردید. این برنامه به هدف تقدیر از زحمات شاگردان، اساتید، مدیران و خانواده‌ها راه‌اندازی شد و فضای پُر از افتخار و انگیزه ایجاد کرد.

*شرکت‌کنندگان این مراسم باشکوه عبارت بودند از:*

- *مقامات ولسوالی محمدآغه* که با حضور‌شان انگیزه بیشتری به شاگردان بخشیدند؛

- *رهبری شورای اجتماعی زرغون شهر، جوانان، بزرگان و محاسن‌سفیدان* که با همکاری و اشتراک‌شان فضای همبستگی را به نمایش گذاشتند؛

- *علمای کرام* که با سخنرانی‌های آموزنده‌شان برنامه را معنوی‌تر ساختند؛

د ډاکتر نجیب الله لنډه پیژندگلوئ

محترم نجیب الله د اختر محمد زوی د ١٣٢٥ کال د اسد د میاشتې په ١٥ نیټه د کابل په «مراد خانیو» کې په یوی مسلمان دینداری پښتنې کورنۍ کې زیریدلی دی او په ١٣٣١ کال کی یی خپله لومړنۍ زده کړه د کابل د ده افغانانو په ابتدایي ښوونځی کې پیل او په ١٣٤٢ کال یې د کابل د «حبیبیی» لیسی څخه په اعلی درجه بکوریا لاس ته راوړه.

په ١٣٤٤ کال کې د کابل پوهنتون په «M.P.C.B» کورس کې شامل شو، د دغه کورس په بری سره تر بشپړیدو وروسته په پوهنځی کې شامل شو.

په ١٣٤٤ کال کې کله چی لا د «M.P.C.B» د کورس محصل ؤو، عملي سیاست ته یې ودانگل. د همدغه کال په بهیر کې ؤ چې د همدی کورس د دری سؤو څخه زیاتو زده کوؤنکو هغه د حکومت سره د خبرو لپاره د هغه کړکیچ په هکله چی د عقرب د میاشتې د دریمې ورځې په پایله کې پیدا شوی ؤو، د کاندیدولونه وروسته وټاکه. په دغه وخت کې نجیب الله لا د هیڅ یوه سیاسی بهیر غړی نه وو. وروسته بیا هغه د ١٣٤٤ کال د جدي په میاشت کې د افغانستان د خلک د دموکراتیک گوند غړیتوب تر لاسه کړ.

سناریویی که این باردرقلب آسیا اجراشده است

تکرار تاریخ: از اسرائیل تا افغانستان

اولیا جلالی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: غرب با انبوهی از سلاح و تجهیزات، به نام مبارزه با تروریسم وارد افغانستان شد؛ بیست سال این سرزمین را در اشغال خود نگه داشت و در پایان، قدرت را به نیرویی بدوی، خشن و غیر بومی، همچون یهودیان، سپرد. بیش از ۸۰ میلیارد دلار تجهیزات نظامی در اختیار شان قرار داد و همچون مدل اسرائیل، کمک‌های مالی منظم به این گروه سرازیر شد و کماکان این وضعیت ادامه دارد.

تکرار تاریخ: از اسرائیل تا افغانستان

نویسنده: اولیا جلالی، دانشجوی دکترای روابط بین الملل در دانشگاه تهران

دیپلماسی ایرانی: در واپسین سال‌های امپراتوری عثمانی؛ هنگامی که جهان عرب در تب‌ و تاب فروپاشی یک نظم کهن می‌سوخت، بریتانیا و فرانسه به سراغ حاکم حجاز رفتند. او را به قیام علیه خلافت عثمانی فراخواندند و در عوض برایش تعهد سپردند که پس از پیروزی، سرزمین‌های عربی را در هیئت کشورهایی مستقل به رسمیت خواهند شناخت. اما هنگامی که عرب‌ها در کنار انگلیس‌ها علیه عثمانی جنگیدند و در سال ۱۹۱۸ خلافت فرو ریخت؛ چشم آبی های غربی به وعده‌های خود وفا نکردند.

افغانان دي هيڅکله دا جنايت هير نه کړي!

د افغانستان ملي موزيم سل کاله وړاندي افغان پاچا امير امان الله خان د خپلو هغو تاريخي اثارو په يو ځای کولو جوړ کړ چي خلګو په ډاليو کي ورکړی وه، کابل ته د مجاهدينو په ځانګړي ډول حزب وحدت تر ننوتلو مخکي د افغانستان ملي موزیم کي د سل زره په شمېر د اسلامي دورې اثارو تر څنګ د لسو زرو کلونو اثار موجود وه چي د حزب وحدت او نورو توپکيانو په لاس چور او بازارونه نن هم ترې ډک دي.

له ۲۰۰۱ع څخه تر اوسه زموږ د موزيم [۱۴۲۳۰] اثار بيرته موزيم ته راغلي چي ۴۳۸۲ ئې له ډنمارکه او ۲۱۴ ئې له اسلام اباده څخه تر لاسه سوي دي.

په دې ورستيو کلونو کي د [قومندان عبدل تارک په نامه کس چي د د فاع د وزير [احمدشاه مسعود] د باور وړ کس او موټر چلونکی وو، د کورنيو جکړو پر مهال د ميوزيم له دې برخي څخه د شاه امان الله یو ډول [Austin-A135 ] ګاډۍ د غنیمت مال په بڼه د خپل ځان سره پنجشیر ته بوتله، چي د [۲۰۱۶ع ] تر مني پوري د هغه په کور کي ولاړه وه چي بيا وروسته اجرايه ريس ډاکټر عبدالله د زړې ملګرتيا پر بنسټ هغه موټر ميوزيم ته راوړ او اوس د موټر پر مخ ليکل سوی"د اجرايه ريس ډاکټر عبدالله ډالۍ".

د دواړو ارواوې دې ښادې وي

د ګارد قومندان او د شهید داود خان د امنیت محافظ شهید صاحب جان د اسلم وطن جار او شیرجان مزدور یار همصنفي و وایي د ثور د کودتا په ورځ ورته اسلم وطنجار او مزدور یار ټلیفون وکړ او ورته یې وویل چې تسلیم شه که نه وژل کېږې او د ژوندي پاتې کېدو هیڅ امکان دې نشته ' وایي صاحب جان ورته وویل چې ما د جمهور رئیس سردار محمد داود خان سره لوړه او ژمنه کړې ده چې په هر حال کې به یې ساتنه کوم او چې جمهور رئیس سردار محمد داود خان وژل کیږي نو تر هغې دمخه باید زه ووژل شم او تر وروستي کارتوس به هیچا ته اجازه ورنه کړم چې جمهور رئیس سردار محمد داود خان ته نږدې ورشي ' هماغه و چې لومړی صاحب جان شهید شو او بیا سردار صاحب داود خان د دواړو ارواوې دې ښادې وي.

روح دی ښاد وی

زړګی کندهاری

عجیبه نړۍ ده!

پلار یې په 1996 کال کې د مکمـل کال تنخوا بیله کړه، تر څو چې زوی ته یې د امریکا د تللو ټیکټ پرې وکړي، یعنی معاش یې دومره کم وو، او همغه کس نن د 1.3 بیلیونه دالر مالـک او د ګوګل ریـس دی.

همدا کس یو هندي دی، سوندر پیچای نومیږي.

شير پور جنګسالارانو چور کړ

تفريحي تپې مقبرې شوي دمرنجان تاريخي غونډۍ دلنډه غرو دغيرپلاني کورونو هستوګنځۍ شوه

کوته ی سنګي غصب شوه

خيرخانه او چمن ببرک تيت او پرک دي

داسي وکړئ چې داد تېمورشاه قبر ملا امير خان متقي ته ورکړئ چې دملتانيو لونګيو مارکيټ په کې جوړ کړي

پارک زرنګار بشر نورزي ته په قباله ورکړئ چې پوډري تجارانو ته بنګلې په کې جوړې کړي

د فاطمینو د واک پای او د مصر د خلکو مذهب بدلون

صلاح الدین ایوبي د تاریخ ځلانده څیره چی نه یوازی بیت المقدس يی له صلیبیانو ازاد کړ بلکه د مصر واکمن مذهب يی د اهل تشیع څخه اهل سنتو ته بدل کړ ..

د 1169 کال د مارچ په میاشت کې صلاح الدین ایوبی وتوانید د مصر واک تر لاسه کړی ،تر دې د مخه په مصر اسماعیلی شیعه ګانو د فاطمیانو په نوم تقریبا دوه سوه کاله حکومت درلود ،دا وخت د فاطمیانو څوارلسم خلیفه العاضد چی ډیر ناروغ ؤ په واک کې ؤ ،صلاح الدین هغه پریښود تر څو به طبعی ډول وفات شی ،کله چی العاضد مړ شو فاطمی خلافت لغوه او صلاح الدین واکمن شو. دا چی په مصر شیعه ګانو دوه سوه کاله حکومت کړی و نو یی هڅه پیل کړه په مصر د شیعیه ګانو کلتور او رواجونه بدل کړی ،لومړی یی اعلان وکړ چی نور به په جوماتونو کې د عباسی خلیفه په نوم خطبه ویل کیږی ،د مذهب بدلول اسانه نه ؤ شیعیه ګانو فتنو ته لاس اوږد کړ ، دوی غوښتل بیرته خپله واکمنی راولی ګڼی دسیسی يی وکړی ،له دی دسیسو څخه د فاطمیانو یوه مشهور مشر عماره الیمنی د صقلیه واکمن ته چی عیسوی و.

مخدوم رهین، وزیر پیشین اطلاعات و فرهنگ، روایت می‌کند که روزی استاد خلیلی برایم گفت

«یک روز حوالی ساعت چهار صبح، دروازهٔ کوچه تک‌تک شد. با نگرانی بیرون شدم تا ببینم چه خبر است. پشت دروازه رانندهٔ ارگ ایستاده بود و گفت: اعلی‌حضرت شما را خواسته است. با عجله لباس پوشیدم و رفتم. دیدم پادشاه بسیار نگران و متأثر است. پرسیدم: اعلی‌حضرت، خیریت باشد؟ در این وقت صبح چرا این‌قدر نگران هستید؟

پادشاه گفت: جوانی، پسرِ کاکایش را در چاریکار کشته است. اکنون مادر مقتول خواهان اجرای حکم اعدام اوست و من باید آن را امضا کنم. یک جوان کشته شده و حالا جوان دیگری قصاص می‌شود. بیا به چاریکار برویم، شاید بتوانیم مادر مقتول را از این تصمیم منصرف کنیم.

د رسول الله صلی الله عليه وسلم له وفاته تر دې دمه، څلورستراومشهورخلافتونه تېرشوي

لومړی : د راشدينو خلافت

د دې خلافت ټوله مده تقريبا (۳۰) کاله وه ، ټول خلفاء يې (۴) تنه وو او دوی د اُمت تر ټولو غوره لارښودان و ، ځکه ورته راشدين وای.

۱:- أبوبكر الصديق : له ١١ تر ١٣ هجري پورې.

۲:- عمر بن الخطاب: له ١٣ تر ٢٣ هجري پورې.

۳:- عثمان بن عفان: له ٢٣ تر ٣٥ هجري پورې.

۴:- علي بن أبي طالب: له ٣٥ تر٤٠ هجري پورې.

دويم : د امويانو خلافت

ددې خلافت ټوله مده تقريبا (۹۳) کاله وه ، ټول خلفاء يې (۱۴) تنه وو ، مؤسس يې معاويه ابن ابي سفيان رضی الله عنهما و ، د معاويه دويم نيکه اميه و ، چې له همدې امله دوی ته امويان او واکمني ته يې امويه خلافت وای.

د سردار داوود خان د دورې پخواني ښاروال مشوره

د سردار داوود خان د دورې پخواني ښاروال په یوه مرکه کې ویلي، که د کابل اوسنی ښاروال د هغه مشورې عملي کړي، نو په یو کال کې کابل کولای شي د پاریس په څېر ښار واوړي. نوموړي زیاته کړې چې د داوود خان د واکمنۍ پر مهال درې دورې ښاروال پاتې شوی، خو هېڅکله یې فساد نه دی کړی او تر اوسه هم په کرايي کور کې ژوند کوي.

د افغانستان سيار اوتش په نامه ولسمشر برهان الدين رباني

پوره پنځه ویشت کاله دمخه، پر همدې ورځ، د افغانستان سيار او تش په نامه ولسمشر برهان الدين رباني د امريکايانو تر ګوتڅنډنې او د بي ۵۲ تر تهديد وروسته ، دې ته غاړه کيښوده چې د بلا ډيرو جاګيرونو او امتيازاتو په ترلاسه کولو ، د نوي افغانستان موقت جمهور ريس ښاغلي حامد کرزي ته د واک د سوله ايز ليږد تمثيل وکړي.

پای لوچ های قندهار

کاکو (کاکه) های شهر قندهار افغانستان

نوشته :کریم پوپل

احمدشاه بابا برای ساختن کشور بنام افغانستان به مردان خیلی شجاع ضرورت داشت. اومردان زیادی را از گوشه نواحی جمع آوری نمود تا به حملات فتح شهرها وکشورها بپردازد.

لشکر احمد شاه بابا با پای پیاده و بدون پا پوش برای مدت ۲۰ سال به هرات ، هند ، سند ، بلوچستان ایران بدخشان و شمال افغانستان در حرکت بودند. احمدشاه بابا از هرملیت لشکریان داشت ولی زیاده از مردمان قندهار و پکتیا بودند۰

جنگجویان افغانی با پای پیاده بدون بوت از هرات قندهار در۱۲ شبانه روز به دویدن خودرا به لاهور رسانده با همان خستگی برای دفاع از خاک خود جنگیده کامیابی را نصیب وطن خود نموده است. در منطقه اسیا هیچ نیرو نمی توانست با چنین مردان قوی هیکل و قوی عزم بجنگند.

پنجاب پوځی رژیم د سقوط په درشل کی

د افغانستان نه د امریکایي قواوو د وتلونه بعد به دلته چې کله هم موږ د امریکایانو سره مخ شولو که به هغه نظامي کس وو، سیاسي او عادي نو د ټولو د ژبې په سر به د پاکستان نه نفرت او د پاکستان په دوه مخي سیاست به یې خبرې کولې.

حتی یو جنرال یې په کنفرانس دا خبره وکړه چې پاکستاني ته شل ډالر ورکړه خپله مېرمن په کټ کې درته پرېږدي.

ډانلډ ټرمپ خو به همیشه دا ویل چې د پاکستان جنرالان دوه مخي منافقان دي او د موږ نه یې ۳۳ بېلیونه ډالر واخېستل د ترورېزم په نامه خو اخر اسامه هم د دوی د نظامي قرار ګاه په څنګ پیدا شو!

اخر څه وشول چې پاکستاني جنرالان د ډانلډ ټرمپ د خوښې جنرالان جوړ شول او امریکایان د پاکستان دوستان شول؟؟