شاه شجاع درانی؛ نماد تاریخی وطنفروشی و معامله با بیگانه
شاه شجاع: پادشاهی که با سرنیزهی بیگانه آمد
شاه شجاع سدوزایی (دُرانی)، که زمانی پادشاه مشروع افغانستان بود (۱۸۰۳-۱۸۰۹)، پس از شکست از برادرش و رقیبان بارکزایی (به ویژه دوستمحمد خان)، سالها در هند بریتانیایی (لودیانه) در تبعید زندگی کرد. «خیانت» تاریخی او زمانی رقم خورد که برای بازپسگیری تاج و تخت، حاضر شد استقلال افغانستان را معامله کند.
۱. معاهده ننگین لاهور (مثلثی)
بزرگترین خیانت شاه شجاع، امضای «معاهده سهجانبه» در سال ۱۸۳۸ میلادی بود. این پیمان میان سه طرف بسته شد:
شاه شجاع: مدعی سلطنت افغانستان.
رنجیت سینگ: مهاراجه سیکهای پنجاب (دشمن دیرینه افغانها).
لرد اوکلند: فرماندار کل هند بریتانیایی.
در این معاهده، شاه شجاع متعهد شد که:
از ادعای مالکیت افغانستان بر مناطق مهم و استراتژیک (مانند پیشاور، کشمیر و مولتان) به نفع سیکها دست بکشد.
سیاست خارجی افغانستان را کاملاً تحت کنترل بریتانیا قرار دهد.
اجازه دهد ارتش بریتانیا (تحت عنوان "ارتش سند") وارد خاک افغانستان شود تا او را بر تخت بنشاند.
۲. ورود به کابل با حمایت اشغالگران
در سال ۱۸۳۹، جنگ اول افغان و انگلیس آغاز شد. شاه شجاع نه با تکیه بر مردم خود، بلکه در پناه ارتش بریتانیا و با حمایت مالی و نظامی آنها وارد قندهار و سپس کابل شد.
وقتی او وارد کابل شد، مردم با سکوت و خشم به او نگریستند. او دیگر «پادشاه افغانها» نبود، بلکه به عنوان «عروسک خیمهشببازی» (دستنشاندی) انگلیسیها شناخته میشد.
قدرت واقعی در دست «ویلیام مکناتن» (فرستاده بریتانیا) بود و شاه شجاع عملاً هیچ اختیاری در اداره کشور نداشت.
۳. اوج نفرت عمومی و قیام ملی
حضور نیروهای خارجی در کابل، مداخله در امور فرهنگی و دینی مردم، و عیاشی سربازان انگلیسی، خشم مردم را برانگیخت. مردم افغانستان شاه شجاع را مسئول مستقیم این تحقیر ملی میدانستند.
این وضعیت منجر به قیام عمومی سال ۱۸۴۱ شد که در آن:
سران بریتانیایی (برنس و مکناتن) کشته شدند.
ارتش بریتانیا در هنگام عقبنشینی در درههای یخبندان میان کابل و جلالآباد تقریباً به طور کامل نابود شد.
۴. پایان کار شاه شجاع
پس از خروج و نابودی ارتش بریتانیا، شاه شجاع در کابل تنها ماند. او تلاش کرد با سران قیام ارتباط برقرار کند و خود را تبرئه نماید، اما مهر «خیانت» بر پیشانی او حک شده بود.
سرانجام در آوریل ۱۸۴۲، زمانی که قصد داشت برای سان دیدن از نیروها به خارج از شهر برود، توسط «شجاعالدوله» (پسر نواب زمان خان) ترور شد.
نتیجهگیری تاریخی
نام شاه شجاع در تاریخ افغانستان به عنوان مترادف «وطنفروشی» باقی مانده است. او کسی بود که برای ارضای جاهطلبی شخصی:
پای استعمار پیر را به "بازی بزرگ" در آسیای میانه باز کرد.
بخشهای وسیعی از خاک افغانستان (مناطق پشتوننشین آن سوی دیورند امروزی) را به سیکها واگذار کرد.
باعث شعلهور شدن اولین جنگ خونین میان افغانستان و انگلیس شد.
جملهای معروف در میان مورخان وجود دارد که میگوید: "شاه شجاع تاج پادشاهی را بر سر گذاشت، اما قیمت آن فروش عزت یک ملت بود."
آیا مایلید بدانید پس از ترور او، چگونه دوستمحمد خان دوباره قدرت را به دست گرفت؟
#followersreels #followforfollowback #ReturnFollowers #Afghanistan #تاریخ #history #afghan #tarikhafghanistan #افغانستان #allfollowers